Het volgende Omega-decennium (1)

In mijn vorige blogpost keek ik 10 jaar terug naar de voorloper van ons Omega-systeem, het zoeksysteem waarmee we zelf de Elsevier tijdschriften doorzoekbaar maakten. In deze en volgende blogposts wil ik eens vooruit kijken naar mogelijke nieuwe ontwikkelingen op het terrein van geïntegreerd zoeken.
Al eerder beschreef ik hier en hier dat ook andere UB's intussen een voorkeur beginnen te krijgen voor de oplossing voor geïntegreerd zoeken zoals die bij ons de afgelopen 10 jaar vorm heeft gekregen in Omega.
Die voorkeur voor "integrated search" (zoeken via de index van een eigen zoekmachine waarin je alles integreert), boven "federated search" (een metasearch in een verscheidenheid aan zoeksystemen met nogal diverse indexeertechnieken) zien we overigens ook bij leveranciers doordringen.
Delft en Tilburg gebruiken Meresco (waarvan de ME van "metadata", de RE van "repository" en de S van "search" komt). Dat komt weliswaar uit de Open Source gemeenschap, maar wordt wel door een commercieel bedrijf ontwikkeld, onderhouden en geïmplementeerd.
Als zeer commercieel bedrijf is ook ExLibris een paar jaar geleden met Primo begonnen, een zoeksysteem gebaseerd op dezelfde Open Source zoekmachine Lucene/Solr als Meresco. Dat was aanvankelijk nog stevig gecombineerd met hun MetaLib metasearch. Maar intussen verzet men de bakens meer richting afzonderlijke Primo-indexen, die vanwege toepassing van dezelfde indexeertechniek makkelijk te combineren zijn. En zelfs kun je de te indexeren metadata, of die nu afkomstig zijn van tijdschriftuitgevers of uit je eigen catalogus, extern bij ExLibris laten hosten (en dus ook daar laten indexeren) onder de naam Primo Central. Een oplossing die ExLibris ons uiteraard ook probeert aan te smeren.
En een soortgelijke oplossing wordt nu ook door SerialsSolutions aangeboden onder de naam Summon. Hetgeen niet toevallig erg lijkt op Summa, een ooit bij Deense bibliotheken opgezet systeem op basis van Lucene, waarover ik ook ooit al eens blogde. Summon is intussen onder meer in gebruik bij de Universiteit van Liverpool en bij Dartmouth College en wordt ook een dezer dagen op proef bij onze Rotterdamse collega's in gebruik genomen.
Sommige van deze producten kunnen ons op ideeën brengen voor functionaliteit die we op dit moment nog niet in Omega gerealiseerd hebben. In volgende posts wil ik echter vooral kijken in hoeverre ook wij de integratie van onze zoeksystemen nog verder kunnen verbeteren.

[wordt vervolgd]

Delft op stoom

Eerder had ik hier al eens gemeld [en hier] dat ook andere bibliotheken steeds meer belangstelling krijgen voor een Omega-achtige aanpak, in plaats van de meta-search waar iedereen zich tot dusverre op gericht had. Juni vorig jaar viel ook al te rapporteren over de voortgang daarmee bij de bibliotheken van de TU Delft en Tilburg. Daarvoor wordt software van de Nederlandse leverancier Meresco gebruikt.

[klik op plaatjes voor full-size schermbeelden]
Intussen is men in Delft zo ver dat er al een prima toonbare testversie online is. Omdat ik niet weet hoe blij men wordt als ik het URL daarvan op een ook openbaar toegankelijke blog bekend maak, beperk ik me maar even tot het schermbeeld hierboven. (En wie het live wil bekijken kan van mij het URL krijgen.)

Het ziet er fraai uit. Al is het misschien een beetje onverwacht dat de boeken-browser boven in het scherm niets met de zoekactie daaronder te maken heeft. De oorspronkelijk aanwezige plaatjes van de omslagen van de gevonden resultaten, die in de lege ruimte tussen de volgnummers en de korte beschrijving stonden, zijn voorlopig weer verwijderd, omdat de omslagen van tijdschriften een beetje saai vaak hetzelfde zijn.

Als je naar deze voorlopige versie kijkt, wordt duidelijk dat ons eigen Omega intussen een beetje last heeft van de wet van de remmende voorsprong. Kijk maar eens naar de woordenwolk (al heb ik zelf in mijn laatste column in IP, op gezag van RWW, net het einde van de tag-cloud verkondigd) en naar al die verfijningsmogelijkheden: de uit het resultaat gegenereerde suggesties voor inperking en de "faceted search" die we in Omega ook zo graag willen.
Al zullen niet alle nu getoonde opties ook in de definitieve versie terecht komen, het geeft toch al een aardig idee welke kant het op kan gaan.

Delft is duidelijk op stoom. (Tilburg overigens ook, maar hun testversie is in dit stadium nog iets minder "toonbaar").

Innovatie bij de collega's

In de werkgroep "Innovatie Digitale Bibliotheek" van UKB komen altijd wel wat interessante zaken van collega-instellingen aan de orde. Hierbij een paar ook voor Utrecht smakelijke krenten uit de pap.

De bibliotheken van Delft, Tilburg en Groningen werken samen bij het opzetten van een geïntegreerd zoeksysteem dat, net als ons Omega, gebaseerd is op een centrale eigen index. Daarvoor wordt Meresco [http://meresco.org/] gebruikt. Anders dan bij Omega, komen hier ook de catalogusgegevens van de betreffende bibliotheken in. Inherent aan het integreren van een fysieke collectie, is dat men te maken heeft met de complicatie dat dan ook up-to-date beschikbaarheidsinformatie aanwezig moet zijn. Als eerste "externe" bron, begint men met de metadata van de artikelen van Elsevier.

In het kader van dit geïntegreerde zoeksysteem zijn zowel Delft als Tilburg ook bezig met de bouw van een metadata-repository. Dit gebeurt op basis van Fedora. Bij de pogingen van Tilburg om hiervoor middels SRU nieuwe en gewijzigde catalogusgegevens uit PICA op te halen, wordt helaas nog weinig medewerking ondervonden.
(Overigens zijn meer bibliotheken bezig voor hun repositories iets met Fedora te doen).

Bij de TU Delft is een aparte site voor instructiemateriaal voor informatievaardigheden ontwikkeld, onder de naam TUlib [http://www.library.tudelft.nl/tulib/]. Woordenwolken als hulpmiddel bij het zoeken, worden met behulp van Collexis gegenereerd.