bibliotech

prezi

2011-04-13T09:08:00.002+01:00

Vast niet nieuw voor sommige van jullie, maar ik was onder de indruk: prezi.com.

Een alternatief voor powerpoint, je kunt er prachtige dingen mee maken. Je werkt natuurlijk online, dus geen applicatie op je pc nodig, en het levert een presentatie op, die je online kan afspelen, maar ook als flash object kan downloaden.

Mjin probeersel staat hier: https://prezi.com/secure/5d82d263bf9ac957fdaab8dfa273f72e245bb97f/

Account is gratis, en als 'educational' user kun je nog gratis upgraden naar een account met wat meer mogelijkheden.

Voor u gelezen

2011-03-02T10:00:00.003Z

Mastering the Requirements Process (Second Edition)

Suzanne Robertson, James Robertson

Addison-Wesley Professional, 2006

ISBN: 978-0-321-41949-1

592 pagina's

In de loop van een project blijkt vaak dat nog niet helemaal duidelijk is wat nou precies de eisen zijn voor het eindproduct. We willen een systeem voor X, maar waar moet dat systeem precies aan voldoen? Wie moet het gebruiken? Wat moeten ze er mee kunnen doen? Wat zijn de randvoorwaarden?

Daarmee loop je het risico dat het eindproduct toch niet is wat de opdrachtgever er van verwachtte. Of dat de gebruikers er niet beter of sneller mee kunnen werken dan met wat er al was.

Uiteraard zijn er methodes ontwikkeld om die eisen (oftewel de requirements) vooraf zo goed mogelijk boven tafel te krijgen.

Eén zo'n methode wordt beschreven in het onderhavige boek.

In 15 hoofdstukken, plus 4 uitgebreide appendices, komen het hele proces aan de orde; van de "project blastoff" tot en met het moment dat de requirements voldoende compleet zijn om aan de ontwikkelaars te geven.

Een korte samenvatting:

Hoofdstuk 1. What are requirements?

Inleiding en het een en ander over het "Volere Requirements Process" (waar dit boek op gebaseerd is)

Hoofdstuk 2. The requirements process

Een overzicht van het proces.

Daarbij worden drie soorten projecten onderscheiden, gebaseerd op de mate van formaliteit.

Hoofdstuk 3. Project blastoff

Aan het begin van het project wil je een ruw beeld hebben van wat het eindproduct moet gaan doen en wie de "stakeholders" zijn.

Daarbij is het ook van belang te weten wat er wel en niet bij hoort. Bijvoorbeeld:

als je eindproduct gebruik gaat maken van een bestaand systeem, vallen eventuele wijzigingen of uitbreidingen van dat systeem ook bij je project?

Overigens kan dit ook in de voorfase van het project al gebeuren, als je eerst wil weten of een project wel uitvoerbaar is.

Hoofdstuk 4. Event-driven use cases

Hierin wordt het schrijven van use cases behandeld. "Event driven" wil zeggen: er komt een signaal bij je product

(dat kan een handeling van een gebruiker zijn of een automatisch signaal) en je product reageert daarop.

Hoofdstuk 5. Trawling for requirements

Het is lang niet altijd voldoende om mensen alleen te vragen wat ze willen.

Je mist dan bijvoorbeeld dingen die zij vanzelfsprekend vinden, maar anderen niet.

Daarom worden in dit hoofdstuk diverse technieken besproken om requirements te ontdekken.

Hoofdstuk 6. Scenarios and requirements

Scenarios zijn ook een methode om requirements te ontdekken. Het zijn gedetailleerde uitwerkingen van use cases: wat moet er precies gebeuren? Wat zijn de voorwaarden vooraf? Wat is het eindresultaat van deze use case? Daarbij kan ook naar boven komen dat een use case bestaat uit een stukje "te maken product" en een stukje "bestaat al".

Lang niet alles wat in zo'n scenario staat hoeft dus terug te komen in je eindproduct.

Hoofdstuk 7. Functional requirements

In de "functional requirements" beschrijf je wat je product moet doen om een scenario uit te voeren. Deze requirements kun je vastleggen in data- of domeinmodellen.

NB: in deze fase kijk je nog niet naar de techniek. Je modellen zullen dus niet één-op-één vertaald kunnen worden naar een programmeertaal.

Hoofdstuk 8. Nonfunctional requirements

De "niet-funtionele" requirements beschrijven niet wat je product moet doen, maar hoe goed. Denk aan dingen als: het moet er begrijpelijk uitzien; het moet snel zijn; het moet werken op een standaard computer binnen deze organisatie.

Hoofdstuk 9: Fit criteria

Je hebt nu een heel stel eisen, maar die zijn lang niet altijd SMART geformuleerd. Zie het voorbeeld hierboven: het moet er begrijpelijk uitzien, maar hoe meet je dat?

De belangrijkste les uit dit hoofdstuk is: elk requirement is meetbaar te maken. Zo kun je voor "er begrijpelijk uitzien" stellen "bij een gebruikersonderzoek geeft 90% van de gebruikers aan dat het er begrijpelijk uit ziet".

Vergeet ook niet om hierbij collega's te betrekken die ervaring hebben met testen en gebruikersonderzoeken.

Hoofdstuk 10. Writing the requirements

Hoe schrijf je je requirements zodanig op dat je er ook echt wat aan hebt?

De stakeholders moeten het er mee eens zijn, de ontwikkelaars moeten ze begrijpen en je wilt ook graag een manier om straks bij te houden hoe het staat met de implementatie.

In bijlage B van het boek staat een "requirements specification template" om je op weg te helpen.

Hoofdstuk 11. The quality gateway

Het is een goed idee om de requirements nog eens kritisch te laten bekijken voordat je verder gaat. De kwaliteitscontroleur kijkt naar dingen als "zijn de requirements compleet", "zijn ze onderling consistent", "is dit uitvoerbaar". Ook is het belangrijk om te controleren dat het echt requirements zijn en niet al oplossingen. Een requirement mag wel zijn "het moet werken op mobiele apparaten", maar niet "we gaan een iPhone app maken".

En de kwaliteitscontroleur kijkt of er geen requirements zijn ingeslopen die buiten de scope vallen van wat er in het begin van het project is afgesproken.

Hoofdstuk 12. Prototyping the requirements

Je maakt een prototype op basis van de requirements die je hebt en laat stakeholders daar naar kijken. De kans is groot dat je daarmee nog meer requirements ontdekt. Bijvoorbeeld "je moet hier ook kunnen zoeken" of "je doet hier alsof X altijd voor Y komt, maar in praktijk komt Y ook vaak voor X".

Het moge duidelijk zijn dat dat weer leidt tot aanpassingen van je requirements documenten.

Hoofdstuk 13. Reusing requirements

Veel requirements komen steeds weer terug en zijn dus herbruikbaar. Als je bijvoorbeeld vaak back-office systemen maakt, dan weet je al voor wat voor welke gebruikers het is en wat de technische grenzen zijn ("moet kunnen werken op onze bestaande computers").

Hoofdstuk 14. Reviewing the specification

Op een gegeven moment heb je een stel requirements waar je wat mee kunt. De kwaliteitscontroleur heeft ze goedgekeurd en de ontwikkelaars willen er mee aan de gang. Dat is het moment om prioriteiten te gaan stellen. Welke requirements moeten

als eerste geïmplementeerd worden? Zijn er geen requirements die elkaar in de weg gaan zitten?

De projectleider zal ook willen weten hoeveel tijd en geld het zal gaan kosten om het product te maken en wat ongeveer de planning zal worden.

Bij sommige requirements zul je risico's ontdekt hebben. De stakeholders willen iets heel graag, maar het is nog niet duidelijk of het mogelijk is. Ook die wil de projectleider dan graag weten.

De risico's, kosten en urenschatting kunnen weer aanleiding zijn om de requirements nog aan te passen.

En in het uiterste geval kan op dit punt nog worden besloten om het project toch maar niet voort te zetten, omdat het niet mogelijk zal zijn om iets te maken wat aan de eisen voldoet.

Hoofdstuk 15. Whither requirements

De auteurs beseffen dat het opstellen van goede requirements niet een kwestie is van simpelweg alle stappen uitvoeren die in de voorgaande hoofdstukken zijn beschreven. In dit laatste hoofdstuk geven ze tips over hoe je het proces kunt aanpassen aan je eigen project, wat voor tools je kunt gebruiken en hoe je om kunt gaan met de onvermijdelijk veranderingen in de requirements.

In de bijlagen vind je tenslotte:

Volere Requirements Process Model

Volere Requirements Specification Template (handig als checklist)

Function Point Counting (een manier om urenschattingen te maken)

Project Sociology Analysis Templates (hoe weet ik wie de stakeholders zijn?)

Na lezing van dit boek hebben we een aardig idee van hoe onze projecten nog beter kunnen worden. Het is dan wel van belang dat er in het project ook tijd gereserveerd wordt voor het ontdekken en uitwerken van de requirements.

2011-01-23T14:21:00.014Z

Voor U Gelezen
Titel: Organiseer je informatie
Aan de slag met thesauri, taxonomieën, tags en topics
Auteurs: H. Magrijn, E. Sieverts, M. van der Linden, P. Becker
Geïllustreerd | gebonden | 240 bladzijden | 24 x 17 cm | 2010
Publisher: Biblion Nbd (September 2010)
http://www.nbdbiblion.nl/?pagina=22659
Language: Nederlands
ISBN: 978 90 5483 954 5

Er is bijna geen beter moment om wat vakliteratuur ter hand te nemen dan te bed met een griep. Te slap om op te staan maar te sterk om domweg niets te doen. Dit boek kreeg ik in mijn hand gedrukt door mijn collega en co-auteur Eric Sieverts en heeft de uitdagende en verleidelijke titel 'Organiseer je informatie'. Uitdagend in de zin dat dit niet alleen een gebiedende wijs is, maar ook dat in deze tijden van 'informatieoverload' het ordenen van informatie een noodzaak is. Verleidelijk ook, want is het niet een droom om al je informatie voor eens en altijd keurig op een rij te hebben na het lezen van een boek? 'Organiseer je informatie' is geclassificeerd als basisboek voor HBO- en GO-opleidingen maar ook voor informatiespecialisten,webmasters en kenniswerkers. Als snellezer heb ik mij schuldig gemaakt aan het overslaan van de ondertitel 'Aan de slag met thesauri, taxonomieën, tags en topics' en kwam daardoor in een totaal ander boek terecht dan ik had verwacht.

In de twaalf hoofdstukken wordt een ferme en brede basis gelegd hoe en met welke gereedschappen informatie georganiseerd kan worden. Met een goed gevoel voor opbouw weten de auteurs de soms subtiele verschillen tussen diverse begrippen, concepten en definities helder uiteen te zetten. De vele sprekende voorbeelden zijn daarbij een prima aanvulling. Intrigerend voorbeeld is de verwijzing naar een youtube fragment van bibliothecaris André van Duin die de boeken sorteert op kleur. Waarom ook niet?
Dit uiterst vermakelijke filmpje is niet direct te vinden op youtube met zoektermen als André van duin , blauwe boeken, bibliothecaris , uitlenen , lenen etc. Het is in werkelijkheid omschreven als 'De dik voor mekaar show - TELETHEATER - Vreemde Bibliotheek met Ron Brandsteder' en te vinden op http://www.youtube.com/watch?v=sg2KRGrkNWA Een beter voorbeeld voor de noodzaak tot organiseren is er niet lijkt mij.

Tijdens het lezen had ik meerdere malen een niet onplezierig gevoel van 'AHA'. In het dagelijkse werk lopen concepten en begrippen onbewust in elkaar over (of lijken soms samen te smelten) en de kracht van het boek is nu juist dat deze stapsgewijs en overzichtelijk beschreven worden. Met recht mag dit boek dus een basisboek heten en wat mij betreft kan het tevens als naslagwerk dienen.

Kan ik na het lezen van dit boek nu mijn informatie organiseren ? Gezien het aantal bestanden in de root van mijn schijf zou ik zeggen : Nee ! Daarbij laat ik mij graag inspireren door het plagende hoofdstuk 7.3 'Is ordening noodzakelijk?'. Verwezen wordt naar het boek 'Everything is miscellaneous: the power of digital disorder' (prachtige titel) van David Weinberger waarbij 'disorder' geen probleem is zolang die 'disorder' maar doeltreffend doorzocht kan worden. Maar....we zijn nu wel weer bij de les en weten hoe het allemaal zou moeten. Ik zou bibliotheken aanraden dit boek bij het kerstpakket te verpakken zodat niet alleen de auteurs hierbij baat hebben maar ook de lezers van het boek die dan nog beter onze informatie kunnen organiseren.

Don't cut on innovation, because innovation is essential

2010-09-13T09:39:00.009Z

Even een preek voor eigen parochie.
In de recente aflevering/uitzending van "This week in libraries" vanuit de OBA, breekt presentator Erik Boekestein een lans voor innovatie. Hij vreest veel bezuinigingen bij bibliotheken, maar:
"There's one thing that I do hope, that's that libraries do not cut on innovation, because innovation, I think, is essential ....".
En als je dan toch gaat kijken kun je meteen een lang interview met Bas meenemen.

Eric

Digitale universiteit laat student wel aan zijn trekken komen

2010-09-13T07:40:00.007Z

Mijn reactie op een opinie van Ewoud Sanders in een NRC weekend-bijlage van 4/5 september [NRC-archief, foto van de krant] heeft de redactionele zeef helaas niet overleefd. Daarom hier alsnog die reactie.

In de bijlage Opinie & Debat van 4 september suggereert Ewoud Sanders dat de digitale student op onze universiteiten niet aan zijn trekken komt. Het daarbij door hem geschetste beeld van zowel 'de student' als 'de universiteit' doet nogal karikaturaal aan en noopt tot enige reactie.

In zijn stuk beschrijft Sanders een wel heel specifiek soort student, met heel specifieke informatiebehoeften, die zeker niet kenmerkend is voor een meerderheid van de studenten waarmee we op universiteiten te maken hebben. Op dit detailniveau zouden we wel duizend soorten studenten met uiteenlopende wensen en behoeften kunnen onderscheiden. Zijn beeld gaat er bovendien vanuit dat studenten zo veel mogelijk van leesvoer in de vorm van hapklare brokken voorzien moeten worden. Nog afgezien van het feit dat het een praktische onmogelijkheid is om centraal die hapklare brokken voor al die verschillende soorten studenten klaar te zetten, moet je dat ook niet willen. Om studenten klaar te stomen voor de later van hen verwachte wetenschappelijke werkwijze is het juist belangrijk dat studenten zelf methoden en technieken ontwikkelen om de voor hun onderzoek relevante informatiebronnen te ontdekken en selecteren. Dat daar in de eerste jaren ondersteuning bij nodig is, behoeft geen betoog. Maar die ondersteuning wordt vanuit universiteitsbibliotheken en faculteiten ook in toenemende mate geboden.
Dat Google voor veel studenten het referentiekader voor hun informatievoorziening is ben ik uiteraard met Ewoud eens. Webzoekmachines hebben echter ook (bij ons allemaal) een verwachtingspatroon van 'instant satisfaction' doen ontstaan. Het resultaat van zoekacties op het web levert meteen de gezochte informatie in zijn volledige vorm op ons beeldscherm, zonder vertragende tussenstap van fysiek bibliotheekbezoek of (online) aanvragen van artikelen die later moeten worden toegestuurd. Sterker nog, die niet online beschikbare artikelen zal de student ook meestal helemaal niet met Google lunnen vinden, zoals Ewoud Sanders suggereert.

Het door Sanders geschetste beeld van de universiteit doet ook geen recht aan de werkelijke huidige situatie. Universiteiten en in het bijzonder universiteitsbibliotheken spelen in dit opzicht al een heel andere rol. Daarbij ter illustratie een paar voorbeelden van de situatie in Utrecht. In de eerste plaats is al heel veel wetenschappelijke informatie digitaal toegankelijk in de vorm van wetenschappelijke artikelen, proefschriften, rapporten en boeken. Voor deze informatie die in veel gevallen niet met Google te vinden is, komen steeds vaker aparte zoekmachines beschikbaar, specifiek gericht op het materiaal waarvoor de betreffende bibliotheek licenties heeft. Zo kan ook voor dit materiaal aan die verwachting van 'instant satisfaction' worden voldaan. In Utrecht is al 10 jaar ervaring met het Omega-systeem dat onder studenten en aankomende onderzoekers populair is, omdat het laagdrempelig, in een enkele Google-achtige zoekgang, directe toegang biedt tot de volledige teksten van al die bronnen.
Eerder gaf ik al aan dat bibliotheken niet ambiëren om voor alle specifieke soorten studenten kant en klare literatuurcollecties klaar te zetten. Wat wel gebeurt, is dat per studierichting verwijzingen naar de daarvoor relevante bronnen worden gegeven, niet alleen naar de door Sanders schijnbaar verfoeide bibliografische databases, maar ook naar de full-text bronnen op dat terrein. Bovendien kan elke Utrechtse student in zijn 'Personal Library' de basiscollectie voor zijn studierichting aanvullen en daarin wieden naar eigen behoefte en inzicht.

Ewoud Sanders suggereert verder nog dat men zich zorgen zou (horen te) maken over het feit dat studenten geen fysieke bibliotheek meer zouden bezoeken. En ook dat dat een nieuw verschijnsel zou zijn. Toen ik zelf 40 jaar geleden als natuurkundige afstudeerde, had ik zelf ook nog nooit een UB van binnen gezien. Nu iedereen toegang heeft tot de eerder geschetste digitale bibliotheek, doet zich het opmerkelijke feit voor dat studenten juist in steeds groter getale de werkplekken van de fysieke bibliotheek blijken te bevolken, ook al is dat misschien om gebruik te maken van die digitale diensten en bronnen die ze ook op hun studentenkamertje online ter beschikking hebben.

Eric Sieverts

Expert PHP 5 Tools Boek bespreking

2010-09-05T15:07:00.009Z

Expert PHP 5 Tools - Dirk Merkel

Voor U Gelezen in drie uur (447 pagina's )
ISBN 978-1-847198-38-9
Aanschaf op basis van 'Look inside this book' van Amazon.

Tegenvaller: het is nu gratis beschikbaar via http://www.fileserve.com/file/t8btUdR/Packtpub.Expert.PHP.5.Tools.Mar.2010.rar
Example Source code: http://www.packtpub.com/files/code/8389_Code.zip
Mijn mening: Expert Tools zijn veelal bekend bij 'PHP experts'. De bijbehorende manuals en docs van dit soort tools zijn dan de meest voor de hand liggende ingangen voor een developer. Het is dan ook een hele opgave om daar nog eens een zinvol boek over te schrijven. Echter de heldere samenvattingen en inzichten in dit boek voegen wel een zekere meerwaarde toe. Neemt niet weg dat bepaalde hoofdstukken overbodig zijn doordat deze zaken aanpakken die zich niet in enkele pagina's laten beschrijven (frameworks, UML, Unit testing). Het is wel een prima overzicht voor de groep die meer wil dan coderen alleen en de 'peripherals' wil verkennen.

Samenvatting

Hoofdstuk 1 Code style and Standards
De auteur geeft tamelijk strikte regels over hoe te coderen.
Enkele instructies:
-gebruik 'heredoc' voor lange strings (page 10)
-scheidt de instantiating (constructor) van de initialisatie bij een object (page 19)
-gebruik altijd require_once (page 22)
-Opmerkelijk is dat de auteur er op staat dat files UNIX style zijn dus geen '\r\n'maar enkel '\n'.Daarbij kan via de tool PHP_CodeSniffer de code gecontroleerd worden op afwijkingen en het is maar goed dat daar een eigen 'style' aan gekoppeld kan worden. Welnu, als iedereen op de wereld daaraan voldoet dan kan globaal code sneller geladen worden en kunnen datacenters toe met minder energie en kunnen we zo bijdragen aan het milieu.
Vlug naar het volgende hoofdstuk want dit onderwerp staat altijd garant voor fundamentalistische discussies.

Hoofdstuk 2 Documentation with phpDocumentor

Allereerst een pleidooi waarom inline documentatie behoort tot 'goede' php code en een kleine inleiding tot phpDoc. Niets nieuws onder de zon met betrekking tot de bestaande manuals van phpDoc. Wel is dit een handig en 'comprehensive' hoofdstuk omtrent phpDoc en zeker het naslaan waard. Aardig weetje is het gebruik van customtags (page 92). In een voorbeeld project schets de auteur vervolgens hoe en waar phpDoc ingepast kan worden.

Hoofdstuk 3: The Eclipse Integrated Development Environment

Specifiek over de Eclipse IDE. De auteur stelt dat Ecplipse de meest stabiele, meest gebruikte IDE tool is die ook nog eens probleemloos voor andere talen gebruikt kan worden. Voortgekomen uit IBM is de tool nu in handen van een non-profit organisatie. In een 'quick overview' komen de voordelen langs zoals highlighting, code completion, code assist, workspaces , projects , phpDoc, templates,debugging etc.
Jammer dat de auteur geen andere alternatieven aanstipt.

Hoofdstuk 4: Source Code and Version Control

Een hoofdstuk omtrent source control met focus op Subversion waarvan het online handboek te vinden is op http://svnbook.red-bean.com/
In het kort worden de diverse concepten en definities van Subversion helder neergezet. De svn command-line client wordt besproken compleet met de reference guide en een voorbeeld hoe een project onder source control te starten. Dit wel op basis van wat custom scripts ('hooks') van de auteur en dat maakt het wat minder generiek. Wel biedt dit dan de mogelijkheid om bijvoorbeeld code standards af te dwingen of notifications te verzenden. Het concept branching en merging komt aan bod inclusief een verhelderend diagram (page 181). Dit allemaal weer via de svn commandline. Nb: voor onze problemen met checkouts op Samba shares kan dit wel een goed alternatief zijn. Andere clients worden kort genoemd zoals Tortoise.
Aardig weetje is WebSVN, een mooi project van SVN om diverse zaken van 1 of meerdere repositories te bekijken. Inclusief RSS. Wellicht een handige feature om ook te installeren.
Zie ook http://www.websvn.info/
De 'best practices' noemt de veelgebruikte indeling 'trunks, tags, branches'. Weliswaar niet verplicht maar wel een indeling die wereldwijd gebruikt wordt.
Dit hoofdstuk is niet alleen waardevol als naslag maar geeft ook net wat extra informatie die ook voor reguliere SVN gebruikers handig is.

Hoofdstuk 5: Debugging 197

Alle debugopties in php.ini komen voorbij evenals enkele core php functies die handig zijn bij debuggen. Varieërend van var_dump tm get_object_vars. Vreemd genoeg ontbreekt het handige 'get_defined_vars'. Dan een uitgebreid voorbeeld van een eigen debug class.
Net iets te breed uitgesponnen temeer daar ook veel voorbeelden te vinden op http://www.phpclasses.org/ en frameworks in het algemeen deze voorzieningen al bieden 'out of the box'. Dan een specifiek stuk over Zend's XDebug. Zend (en ook Eclipse etc) maken het mogelijk om aan een proces te attachen en vervolgens door de code heen te stappen met breakpoints en dump s van vars en parameters.

Hoofdstuk 6: PHP Frameworks 251

Een lijst met frameworks gebaseerd op het MVC pattern. Genoemd worden Zend, CodeIgniter, CakePHP, YII en Symphony. Kohana (HMVC pattern) wordt niet genoemd. Vervolgens wordt dit hoofdstuk gevuld met een lang Zend example. Gezien de docs van Zend zelf een overbodig hoofdstuk.

Hoofdstuk 7: Testing 291

Verhelderend definitie overzicht van

unit testing
black or white or gray box testing
integrationtest
continuous integrationtest
regression test
system test (ketentest)
user acceptance test

Testmethodes op basis van het veelgebruikte PHPUnit framework worden nader toegelicht. Dit aan de hand van een codevoorbeeld met een bepaald zoek algorithme wat we willen testen. Dit laat zien dat Unit testing zeer zinvol is maar ook dat dit een leercurve kent en een behoorlijke tijdinvestering vergt.

TDD of Test driven development is het omgekeerde mechanisme. Schrijf de code welke voldoet aan de test. Het diagram op pagina 322 schetst dit iteratieve proces.

Hoofdstuk 8: Deploying Applications 329

Dit hoofdstuk bevat weinig interessante informatie. Het behelst een simpele applicatie (script met database) welke uitgerold wordt mbv. Subversion en andere tools. Het advies om zoveel mogelijk te automatiseren nemen we natuurlijk ter harte zeker waar het gaat om bijvoorbeeld DB schemas updates. Een build tool met uitgewerkt voorbeeld is 'Phing' (pagina 335)

Hoofdstuk 9: PHP Application Design with UML 363

Een overzicht van 14 UML diagrammen en een beknopte beschrijving van UML met een uitgewerkt voorbeeld. Voegt niet veel toe voor ontwikkelaars die reeds werken met UML.

Hoofdstuk 10: Continuous Integration 395

Het laatste hoofdstuk omtrent 'putting it all together'. Uit de summary: 'Continuous Integration is simply a combination of tasks that you are likely to perform anyway during the development and release of a project. The difference, however, is that with continuous integration, you do it earlier and more frequently. Decreasing the time between automated builds allows you to view the development of the project over time rather than to look at a single snapshot of the code. It allows you to keep a fnger on the pulse of your project and catch any problems early on.'

Even voorstellen

2010-05-15T16:17:00.003+01:00

Is het een handige vorm van faceted search of is het vooral een dommere vorm van zoeken? Of juist een hele grafische? De toekomst misschien?
Wat do you suggest http://whatdoyousuggest.net is een zoekhulp die gebruik maakt van door Google verzameld gedrag om suggesties te doen om je zoekopdracht te verfijnen. De userinterface is zeer grafisch en nogal, ehm, Zwartwit.

2010, the library of the future

2010-02-04T20:48:00.005Z

Voor wie wel deze blog volgt, maar niet de redactieblog van InformatieProfessional, verwijs ik hier toch ook nog maar even naar de post die ik daar (intussen al weer twee weken geleden) geplaatst had. Het ging over een kinderboekje uit 1972 dat bijna 40 jaar vooruit keek naar 2010 (ja naar NU!) en daarbij ook de bibliotheek van de toekomst beschreef:
"A very popular room is the library. There are no books. ...." [lees verder wat er in 2010 dan wel zou zijn ...].

Het volgende Omega-decennium (5)

2010-01-29T13:25:00.008Z

[aflevering 1]
[aflevering 2]
[aflevering 3]
[aflevering 4]

Omega is nooit opgezet of bedoeld geweest als alternatief voor de bibliografische databases op diverse vakgebieden waarvoor de UU via de bibliotheek licenties heeft. Deze databases bieden een vollediger overzicht van wat gepubliceerd is, ook in tijdschriften waarop de universiteit geen (digitaal) abonnement heeft (en waaruit artikelen dus meestal moeilijker verkrijgbaar zijn). Vaak hebben die databases ook speciale zoekmogelijkheden die specifiek zijn voor een bepaald vakgebied, in veel gevallen ook met gebruik van voor zo'n vakgebied ontwikkelde, gestandaardiseerde onderwerpsingangen en thesauri.

Ter verlichting van het probleem dat voor veel onderwerpen gezocht moet worden in een aantal verschillende databases, die vaak werken met zoeksystemen met uiteenlopende gebruikersinterfaces en functionaliteit, hebben veel bibliotheken er in het verleden voor gekozen deze databases via federated search (metasearch) beschikbaar te stellen. In Utrecht is dat niet gebeurd. De nadelen - die intussen ook elders meer en meer worden onderkend - wogen onzes inziens onvoldoende op tegen de voordelen. Eén van die nadelen was bijvoorbeeld dat je ook bij metasearch vrijwel geen gebruik kunt maken van al die mooie vakgebied-specifieke zaken.

Zelfs de eerste hinderpaal die gebruikers vaak ondervinden, de keuze welke bestanden voor een vraag in aanmerking komen, wordt in nu beschikbare systemen voor federated search onvoldoende opgelost:

Het is niet mogelijk (en meestal ook niet gewenst) om in "alle" beschikbare bestanden tegelijk te zoeken, zodat toch nog keuzes gemaakt moeten worden.
Ook al zijn hiervoor voorgedefinieerde groepen aanwezig, dan nog zal bij de gebruiker enige kennis over die bestanden aanwezig moeten zijn.
Voorgedefinieerde groepen zijn niet afgestemd op elk soort vraag, zodat gebruikers ze vaak toch nog naar eigen wensen moeten aanpassen.
Niet alle bestanden blijken in metasearch mee te nemen, zodat meestal toch nog aanvullend in een paar losse bestanden gezocht moet worden.

Daarnaast is er een aantal zoektechnische problemen:

Via metasearch kan alleen een grootste gemene deler van de zoekfunctionaliteit van de afzonderlijke zoeksystemen worden geboden; meer gesofisticeerde functionaliteit ontbreekt dus en ook zal niet goed gebruik gemaakt kunnen worden van de hierboven genoemde specifieke vakgerichte zoekfunctionaliteit van de afzonderlijke databases.
Metasearch is traag, want de uiteindelijke responsetijd wordt beperkt door de response van het traagste systeem.

Voor de veeleisende gebruiker (die niet genoeg heeft aan Omega en/of de catalogus) heeft het dus ontegenzeggelijk voordeel als die (aanvullend) in het native interface van de betreffende systemen zoekt. Alleen blijft daarbij nog steeds als noodzakelijke voorwaarde dat de gebruiker moet weten in welke systemen voor een bepaalde zoekvraag gezocht moet worden. Daartoe zouden gebruikers ondersteund kunnen worden door een automatische "recommender", die bij elke vraag de daarvoor meest in aanmerking komende bestanden opsomt.

Het in Groningen ontwikkelde PurpleSearch bevat een "recommender" die daarvoor gebruikt zou kunnen worden. In het volledige PurpleSearch-systeem worden vragen in de praktijk ook meteen automatisch uitgevoerd in de top-tien bestanden die uit de recommender komen. Om alleen de aanbevelingen als verlengstuk voor Omega in te zetten, zou het handig zijn als deze functie als webservice beschikbaar is, wat nu nog niet het geval is.
Bij nader inzien is het echter de vraag of een tamelijk complex systeem als de PurpleSearch recommender in onze situatie wel nodig is (en zelfs of die wel tot optimale resultaten leidt). In PurpleSearch moeten de suggesties voor bestandskeuze gedaan worden op basis van alleen de paar door de gebruiker ingetikte zoektermen. Daartoe wordt op de achtergrond een zoekactie gedaan in vrij willekeurig verzameld materiaal uit die databases, teneinde een verband te kunnen leggen tussen de zoekvraag en de inhoud van de individuele databases. Het resultaat van die achtergrondzoekactie zelf wordt verder niet voor de zoeker gebruikt.
Onze situatie is een andere. Daarbij kan een zoekactie sowieso al in Omega worden gedaan, waarvan de gebruiker het resultaat ook te zien krijgt. Op basis van dat zoekresultaat is veel eenvoudiger - en misschien ook nog wel betrouwbaarder - een match te maken met meest in aanmerking komende externe databases.

Dat kan bijvoorbeeld door zogenaamde vectorrepresentaties te gebruiken van zowel de bij ons beschikbare databases, als van het resultaat van de zoekvraag. Die vector-representaties kunnen gebaseerd zijn op tijdschrifttitels (of hun ISSN's). Van al onze ca. 100 (?) in aanmerking komende databases kunnen eenmalig, vooraf vector-vingerafdrukken gemaakt worden, die aangeven welke tijdschriften in welke onderlinge verhouding karakteristiek zijn voor de inhoud van elk van die bestanden. Uit het resultaat van een Omega-zoekactie kan ook zo'n vingerafdruk worden gegenereerd, op basis van de tijdschriften waar de al gevonden artikelen uit afkomstig blijken te zijn. Een best-match tussen die vraagresultaatvector en de database-vectoren levert dan eenvoudig een op relevantie/belang geordend lijstje op van voor dat onderwerp te doorzoeken databases. Daarvoor is geen enkele menselijke interpretatie nodig welke databases of welke tijdschriften voor welk vakgebied belangrijk geacht worden. Alleen zal misschien nog wat gespeeld moeten worden met de weging van de vectorcomponenten in de vingerafdrukken. Rekentechnisch is het werken met deze vectoren een al lang door informatici opgelost probleem.

In eerste instantie zouden de zoekvragen (zoals uitgevoerd in Omega) nog niet vertaald hoeven worden naar de zoeksyntax van de betreffende databases, teneinde ze meteen al te laten uitvoeren. Om van bestandspecifieke functionaliteit gebruik te kunnen maken, zal de gebruiker zijn zoekvraag immers toch nog zelf aan de situatie moeten aanpassen. Toch zou het prettig zijn als wel al een eerste indicatie van de te verwachten opbrengst gegeven kan worden, zodat we die vertaling in een later stadium misschien toch nog moeten ontwikkelen.

[dit was voorlopig (?) de laatste aflevering van deze serie]

Het volgende Omega-decennium (4)

2010-01-21T08:14:00.012Z

[aflevering 1]
[aflevering 2]
[aflevering 3]

In eerdere posts in deze serie kwamen aan de orde:

ontwikkelingen rond "geïntegreerd zoeken"
algemene voor- en nadelen van verdergaande integratie van materiaal in zoeksystemen, met het huidige Omega als uitgangspunt
zoekproblemen die kunnen optreden bij integratie van artikelen (met uitgebreide inhoudelijke metadata) en catalogusrecords (met heel weinig en vaak nogal algemene metadata).

Dit keer gaat het om functionaliteit die essentieel is (of lijkt) bij het zoeken in een catalogus, maar die van weinig nut (of zelfs onmogelijk) is bij het zoeken in collecties artikelen.

Op dit moment is er vrij veel verschil in geboden zoekfunctionaliteit tussen de huidige Omega en de Aleph-OPAC (en eigenlijk elke OPAC {!**!}). Belangrijke reden daarvoor is het verschil in de wijze van gebruik tussen catalogi en artikel-databases. In een catalogus wordt relatief vaak gezocht naar "known items", teneinde dat item te kunnen lenen of het in de kast te kunnen lokaliseren. Omdat een gebruiker niet altijd de exacte naam of voorletters van een auteur, of de exacte titel van een boek kent, bieden catalogi meestal een bladerfunctie om de alfabetische omgeving van een auteursnaam of van een boektitel te zien te krijgen, om zo uit een lijstje de juiste auteur of de gewenste titel te selecteren.

Dit is een functionaliteit die op dit moment niet in Omega zit. Het is ook een functionaliteit die daar niet makkelijk - maar vooral ook niet zinvol - is in te bouwen. De auteursnamen in een catalogus zijn - als het goed is - zorgvuldig gestandaardiseerd en zelfs gethesaureerd, zodat varianten van voorletters, voornamen en zelfs achternamen en pseudoniemen, toch (bijna) altijd aan de juiste standaard naam gekoppeld zijn. Zo is het in principe mogelijk alle publicaties van een auteur te vinden, op welke naamsvariant ook gezocht is. Bij de auteursnamen van de artikelen in Omega is dat niet het geval. De metadata in Omega zijn afkomstig van allerlei verschillende leveranciers die er voor hun auteursnamen uiteenlopende standaarden op na houden (zo ze die standaarden al hebben). Zelf die gegevens (geautomatiseerd) standaardiseren zal maar in zeer beperkte mate mogelijk zijn, evenals het koppelen van de van leveranciers ontvangen naamsvarianten. En ook de DAI, de Digital Author Identifier, is daar vooralsnog niet bruikbaar voor. Voor het overgrote merendeel van de inhoud van Omega - de full-text toegankelijke artikelen en andere publicaties - is het dus niet zinvol zo'n bladerfunctie voor auteursnamen te ontwikkelen.

Voor artikeltitels is zo'n bladerfunctie ook niet echt nuttig, omdat die manier van zoeken voor dat type materiaal nogal ongebruikelijk is. De enkele keer dat iemand een known-item-search voor een artikel(titel) doet, zal dat gedaan worden op basis van een combinatie van een paar kenmerkende titelwoorden. Die aanpak hebben onze gebruikers intussen wel geleerd van hun ervaring met webzoekmachines. Overigens is dat een techniek die voor boektitels even bruikbaar is, zodat het maar de vraag is of een titel-bladerfunctie voor cataloguszoekacties in de toekomst nodig blijft.

Behalve een beetje aan de zoekkant, vereist het fysieke materiaal vooral extra functionaliteit om de gebruiker aan gevonden materiaal te laten komen. Zo moeten gegevens getoond worden over beschikbaarheid (uitgeleend of niet, meer beschikbare exemplaren op verschillende locaties, ...) en over mogelijkheden tot reservering van gevonden items. Allemaal functionaliteit die voor de digitaal aanwezige artikelen overbodig is. En wat verder voor gebruikers nog van belang is aan een catalogus-systeem: controle op aflopen van uitleentermijnen, boetes e.d., dat is allemaal administratie die niets met zoekintegratie van doen heeft. In een meer digitale toekomst die ons te wachten staat (lees het nieuwe beleidsplan van de KB daar maar eens op na) zijn dat zaken die er al helemaal niet meer toe doen - of in elk geval heel anders moeten worden.

{!**!} Oeps, nu zie ik net dat zelfs Worldcat al geen auteursnamenbladerfunctie meer heeft. Eigenlijk ook niet zo gek, gezien het volslagen ratjetoe aan materiaal dat ze daar langzamerhand ingepompt hebben, en waar dus ook - net als bij Omega - geen enkele namenstandaardisatie of thesaurering meer wordt toegepast. Anderzijds zou zo'n kijkje in een auteursindex aan zorgvuldige gebruikers wel de kans bieden om zelf alle varianten bij elkaar te zoeken.

[wordt vervolgd]

Mobile Design and Development , Voor U Gelezen

2010-01-20T12:41:00.009Z

Voor U Gelezen in ca. 4 uur in een wiebelende auto

Titel: Mobile Design and Development: Practical Concepts and Techniques for Creating Mobile Sites and Web Apps

Auteur: Fling, Brian

Paperback: 336 pages

Publisher: O'Reilly Media; 1 edition (August 24, 2009)

Language: English

ISBN-10: 0596155441

ISBN-13: 978-0596155445

Table of contents: http://www.amazon.com/Mobile-Design-Development-Practical-Techniques/dp/0596155441

Dit boek schetst een uitgebreid beeld van het mobiele landschap. Dit landschap is zo snel in beweging dat de auteur beweert dat alles ouder dan 6 maanden al weer ongeldig is en vergeten kan worden. Anders dan de titel doet vermoeden komt coderen voor mobile web vrijwel niet aan bod. De doelgroep van dit boek is dan ook veel breder dan ontwikkelaars alleen en zeker ook aan te bevelen voor iedereen die in projecten stapt die raken aan het mobiele domein. Er komen veel verfrissende inzichten aan bod hoewel de auteur soms een beetje doordraaft.

Het boek geeft ook goed inzicht in wat je beslist niet moet doen en naar mijn mening is dan ook de allerbelangrijkste uitspraak: Don't convert, Create

Meest weerzinwekkende uitspraak: good mobile design will make the lifes of peoples better.

Ik heb zelf geen mobiel en heb niet het idee dat ik wat mis en zeker niet als ik naar mijn grommende en zwetende medemens kijk die zich op het Mobile 2.0 web durft te begeven.

In een vogelvlucht de inhoud van het boek

Hoofdstukken 1 tm 3

Deze schetsen de historie van mobile devices en bijbehorende 'ecosystemen' zoals platforms en application frameworks (androïd, windows mobile, java etc.) De scope van mobile web wordt als enorm beschouwd en ook wel 'the seventh mass medium' genoemd

(print,recording,cinema,radio,tv,internet....mobile) welke spoedig het conventionele internet gebruik zal overstijgen. Dit omdat met mobile nu eenmaal veel geld kan worden verdiend.

Daarbij is mobile internet bij uitstek het platform voor personalisatie. Want wie geeft nu ooit zijn telefoon uit handen ?

Hoofdstuk 4 - Designing for context

Behandelt het begrip 'Context' met een grote C en 'context' met een kleine c. Een beetje een zweverig hoofdstuk maar wel één met een belangrijke boodschap.

De context van de gebruiker speelt een cruciale rol in het gebruik en het soort informatie.

Hoofdstuk 5

Een belangrijk hoofdstuk welke uit de doeken doet waarom een 'Mobile Stategy' noodzaak is waarbij geconstateerd wordt dat mobile design en development geen goedkope zaken zijn.

Opgesomd worden 7 (soms obligate) regels.

De belangrijkste

-Focus on context, goals and needs.

-You can't support everything

-Don't convert, Create

-Keep it simple

Hoofdstuk 6

Hier worden diverse Mobile applicaties opgesomd waaronder Native Applications (specifiek compiled voor een platform) of Mobile Web Applications (plat gesteld een website gebaseerd op xhtml,css,javascript). Duidelijk mag zijn dat de laatste als nadeel heeft dat deze niet de optimale ervaring biedt van een native application die allerlei zaken van een device kan aanspreken.

Hoofdstuk 7

Bevat veel rijke informatie omtrent de mobiele informatie architectuur en user experiences.

Na een verhelderend diagram op http://www.jjg.net/elements/pdf/elements.pdf komen diverse praktische zaken aan bod.

(Clickstreams, sitemaps, keep it simple, labels,wireframes,prototyping etc.)

Opvallende uitspraak: 'people don't respond to visual aesthetics as much as you might think'.

Kortom: een hoofdstuk wat het lezen waard is.

Hoofdstuk 8

Over Mobile design met een wat meer praktisch gehalte.

Look and feel , Layout, color, graphics , typography, readability. Hier komen we ook te weten dat de kleur 'rood' staat voor passie, sex, kracht en huwelijk (India only) dus dat zit wel goed bij de UBU.

Hoofdstuk 9

Mobile Web Application versus Native applications. Plat samengevat: maak een Mobile Web Application tenzij je echt functionaliliteit van het device nodig hebt zoals filesystem, offline gebruik, camera etc.

Hoofdstuk 10

Allereerst een opsomming van wat Web 2.0 volgens de auteur is. Dan de constatering dat niemand goed weet wat Mobile 2.0 nu eigenlijk is. Wel enige handige weetjes:

-Wil je dat de batterij snel leeg is gebruik dan veel Javascript

-Idem voor data intensieve applicatie (er wordt voor veel AJAX gewaarschuwd)

-Mobile widgets are the next big thing

-De mobile community heeft een groot ego en staat haaks op de web community.

Hoofdstuk 11

Over de ondersteuning van verschillende devices. Een 'device plan' op organisatie niveau is daarbij onontbeerlijk. Hierin ook een matrix waarbij de mobile browsers worden opgedeeld in classes lopend van 'A tm F' waarbij de ondersteuning voor markup, css en javascript inzichtelijk wordt gemaakt. Enkel Class A komt in de buurt van de bekende desktop browsers en javascript ondersteuning is uitermate pover bij overige classes.

Daarnaast is de ontwikkeling van DIAL als device onafhankelijke markup taal in opmars.

Het hoofdstuk sluit af met een stuk over de CSS ondersteuning aangeduid als Wireless CSS of WAP CSS.

Een W3C mobile validator http://ready.mobi/launch.jsp?locale=en_EN

Hoofdstuk 12

Geheel gewijd aan iPhone en bijbehorende tools zoals webkit.

Hoofdstuk 13

Een hoofdstuk van importantie over 'adapting to devices' via detect, adapt and deliver.

Er zijn verschillende opties

1) Do nothing. Dit stoelt op de W3C gedachte van 'One Web' en dat een device zelf in staat is te renderen o.a. op basis van bv. CSS3.

Een optimistische gedachte en weinig compatible momenteel.

2) Progressive enhancement. Gebaseerd op fallback techniek bijvoorbeeld varierend van 'geen stylesheet' tot een bijna volledige CSS2\CSS3 ondersteuning

3) Device targeting. Probeer zo goed mogelijk het device te detecteren. Op page 248 en verder zijn diverse voorbeelden gegeven om dit te doen. Niet enkel in Javascript of PHP maar ook bv. in .htaccess en zelfs in Apache \ IIS modules.

4) Full adaption. Ondersteuning van elke Class

Een zeer complete oplossing inclusief PHP API wordt aangeboden via opensource project WURFL

http://wurfl.sourceforge.net/nphp/index.php

http://wurfl.sourceforge.net/

Andere opties o.a vanaf page 248-260

http://www.detectmobilebrowsers.mobi/

http://www.passani.it/

http://www.passani.it/switcher/ (niet gratis)

http://ohryan.ca/blog/2009/02/18/revisiting-mobile-redirection-using-htaccess-rewrite-rules/

Voor de constructie van een mobile URL worden enkele mogelijkheden geschetsts

domain.com/mobile

domain.com/m

m.domain.com

of zelfs per device

iphone.domain.com

domain.com/iphone

Tips:

-lange URL's zijn lastig op een mobile dus het kan handig zijn om een tinyurl alias te gebruiken

-Popup windows: DON'T

Hoofdstuk 14

Geheel gewijd aan 'making money in mobile' en wellicht interessant voor de mensen die een tweede huis willen kopen.

Hoofdstuk 15

Omtrent 'supporting devices' en 'device plans'

Een rommelig en onvolledig stuk over de kosten en baten van device support en bijbehorende plans en testscenario's.

Een suggestie voor testen is 'guerilla testing' oftewel langsgaan bij diverse winkels en daar diverse modellen testen. Meer praktisch is het testen op een desktop o.a via een iframe of via webkit

Opera heeft de mini browser op http://www.opera.com/mini/demo/

iPhone http://www.testiphone.com/

Erg handig ook is de useragent switcher van de welbekende http://chrispederick.com/work/user-agent-switcher/

Hoofdstuk 16

Dit laatste hoofdstuk schetst de toekomst van mobiel. Allereerst gelooft de auteur dat web 2.0 al enige tijd dood is. De uitdaging ligt in data portability en 'making content accesible to all people regardless of location,education,ability...'

Het boek staat meestal in de kast bij I&O ontwikkelaars.

Het volgende Omega-decennium (3)

2010-01-15T19:55:00.005Z

[aflevering 1]
[aflevering 2]

De eerste post in deze serie ging over nieuwe ontwikkelingen rond "geïntegreerd zoeken". De tweede ging in op algemene voor- en nadelen van verdergaande integratie, met het huidige Omega als uitgangspunt. Dit keer wat specifieker over retrievalproblemen die daarbij kunnen optreden.

Het overgrote merendeel van de artikelen in Omega bevat uitgebreide inhoudelijke metadata in de vorm van samenvattingen, die geheel doorzoekbaar zijn. Van het fysieke materiaal, zoals dat in Aleph gecatalogiseerd is, hebben we daarentegen nauwelijks inhoudelijke metadata. Behalve een vaak korte en soms ook weinigzeggende titel, zijn er hoogstens nog twee of drie tamelijk algemene trefwoorden toegekend. Dat verschil in hoeveelheid en specificiteit van de aanwezige zoekingangen voor die beide soorten materiaal, maakt dat daar op heel verschillende wijze in gezocht moet worden om een enigszins optimaal resultaat te krijgen.
Om de gespecialiseerde artikelen in Omega te vinden, zijn zoekacties op vrij specifieke zoekwoorden nodig. Maar die zullen in Aleph-materiaal vrij weinig opleveren. Zelfs boeken die wel degelijk informatie over het gezochte specialisme bevatten, zullen niet gevonden worden, omdat ze alleen vindbaar zijn op een paar titelwoorden en enkele veel algemenere trefwoorden (zo die al zijn toegekend). Die problematiek had ik in zijn algemeenheid al eens beschreven in een digitale bijdrage aan InformatieProfessional, "De mythe van de catalogus".

Om fysiek materiaal uit de catalogus te kunnen vinden, is het dus vaak nodig om op vrij algemene zoekwoorden te zoeken. Maar die zullen in Omega-materiaal juist weer weinig opleveren, omdat artikelen veel vaker specialistische deelonderwerpen behandelen dan zulke algemene onderwerpen. Wel degelijk aanwezige gespecialiseerde artikelen over onderdelen van het gevraagde onderwerp zullen daarbij voor het grootste deel gemist worden, omdat gebruikte algemene zoektermen daar niet in voorkomen, en er ook geen hiërarchische thesaurus is, waarmee zogenaamd "generiek" gezocht kan worden. Daarbij had een zoekvraag automatisch uitgebreid kunnen worden met in zo'n thesaurus beschikbare specifieke zoekwoorden.
Zoeken in de catalogus vraagt dus in de meeste gevallen een andere zoekaanpak dan zoeken in het huidige Omega. Deze zoekaanpakken zullen pas op termijn naar elkaar toegroeien, als ook van het merendeel van het in de catalogus beschreven materiaal uitgebreider gegevens digitaal beschikbaar en doorzoekbaar zijn, zoals inhoudsopgaven, samenvattingen, inleidingen en/of besprekingen. Op termijn zullen dat hopelijk ook de volledige teksten zijn, als meer E-books aan onze collectie worden toegevoegd. Daarmee kan voor dit materiaal dan ook meteen de Omega-meerwaarde van de "instant satisfaction" verwezenlijkt worden.

[wordt vervolgd]

Het volgende Omega-decennium (2)

2010-01-11T10:30:00.011Z

In mijn vorige blogpost keek ik naar ontwikkelingen met betrekking tot geïntegreerd zoeken. Daaruit bleek dat er steeds meer aanhang komt voor de weg die we in Utrecht 10 jaar geleden met Omega waren ingeslagen - met een eigen zoekmachine zelf zo veel mogelijk materiaal indexeren, in plaats van een metasearch-oplossing. Of kortweg "integrated search" in plaats van "federated search".

In dit kader wil ik eens bekijken of en hoe we meer soorten materiaal dan alleen wat nu in Omega zit, op een betere manier geïntegreerd kunnen aanbieden. Steeds verdergaande integratie past in elk geval in een trend. We zagen dat al bij enkele van de vorige keer gesignaleerde ontwikkelingen.
We zagen het recent ook bij OCLC, dat in Worldcat niet alleen de fysieke collecties van deelnemende bibliotheken doorzoekbaar maakt, maar die sinds kort integreert met de inhoud van OAIster. Die zoekmachine voor OAI materiaal, met ruim 20 miljoen publicaties die zijn geoogst uit institutionele repositories (niet beperkt tot OCLC-bibliotheken) heeft OCLC onlangs overgenomen van de Universiteit van Michigan. Hij is zelfs zover geïntegreerd, dat het OAIster-materiaal niet meer apart kan worden doorzocht.
We zien het ook bij webzoekmachines zoals Google. Onder het motto "Universal search" mengt die - op bescheiden schaal - resultaten uit image-search, video-search, News, Scholar, Books, blog-search en (sinds kort) "real-time web" (o.a. Twitter) door zijn gewone zoekresultaten.

Ook al is iets een kennelijke trend, toch blijft de vraag of verregaande integratie altijd wenselijk is. Wil iemand die op zoek is naar inhoudelijke informatie uit websites, worden afgeleid door afbeeldingen, video's of 2-regelig tweets die wellicht iets met het gezochte onderwerp te maken hebben (Google)? Wil iemand die op zoek is naar een eenvoudig leerboek ook superspecialistische OAI-artikelen over dat onderwerp vinden, of bij een zoekactie naar vrij online toegankelijke artikelen, juist afgeleid worden door boeken uit onbereikbare collecties aan de andere kant van de wereld (Worldcat)?

In onze situatie verdient de vraag hoe nauw en hoe volledig ander materiaal met het huidige Omega geïntegreerd zou moeten worden, dus zeker enige aandacht. Verregaande integratie, waarbij je alles in één grote vergaarbak gooit, heeft ontegenzeggelijk voordelen. Gebruikers hoeven niet vooraf te bepalen waarin ze gaan zoeken en bovendien lopen ze hierdoor de kans informatie te vinden die ze anders nooit zouden zijn tegengekomen. Toch spelen de nadelen waarop ik net zinspeelde ook in onze situatie en rol.

Gebruikers lopen de kans een grote verscheidenheid aan soorten materiaal te vinden waarnaar ze niet op zoek waren, waardoor het gezochte materiaal (in het slechtste geval) aan het oog wordt onttrokken door de overmaat aan ander materiaal.
Gebruikers vinden zowel materiaal dat zij meteen op het scherm kunnen krijgen (zoals zij intussen van Omega gewend zijn), als materiaal dat alleen fysiek beschikbaar is en waarvoor zij dus ergens heen moeten om het op te halen (en dat op dat moment misschien zelfs helemaal niet beschikbaar is, omdat het is uitgeleend of vermist).

Voor deze nadelen kan een te ontwikkelen "faceted search" in principe een oplossing bieden. Als resultaat van een zoekvraag kunnen gebruikers dan een uitsplitsing van hun zoekresultaat te zien krijgen
- naar aard van het materiaal,
- naar full-text digitale beschikbaarheid / fysieke beschikbaarheid,
- naar andere nog nader vast te stellen geformaliseerde kenmerken.
Van elke afzonderlijk aanklikbare deelverzameling zal daarbij vermeld staan, hoeveel van het oorspronkelijke resultaat die bevat. Dat vereist natuurlijk wel dat alle materiaal consistent en uniform van metadata voor deze kenmerken is voorzien. Nadeel voor gebruikers blijft dat bij deze methode nog altijd een extra keuzeactie nodig is. Bijvoorbeeld voor zo iemand die uit is op de "instant satisfaction" die het thema was van mijn column in het november-nummer van InformatieProfessional, die bij voorbaat dus al uitsluitend op zoek is naar direct digitaal op het scherm verkrijgbaar materiaal.

Belangrijker nog, is dat faceted search functionaliteit geen oplossing biedt voor zoek-technische problemen die optreden als gegevens uit ons huidige Omega worden gemengd met gegevens uit de catalogus. Enerzijds is er een retrievalprobleem: voorlopig zijn nog heel verschillende aanpakken vereist voor die twee soorten materiaal. Anderzijds worden in een catalogus vaak andersoortige zoekacties gedaan, die ook andere zoekfunctionaliteit vereisen. Op deze twee punten zal ik in een volgende aflevering verder ingaan.

[wordt vervolgd]
[vorige aflevering]

Het volgende Omega-decennium (1)

2010-01-05T15:32:00.010Z

In mijn vorige blogpost keek ik 10 jaar terug naar de voorloper van ons Omega-systeem, het zoeksysteem waarmee we zelf de Elsevier tijdschriften doorzoekbaar maakten. In deze en volgende blogposts wil ik eens vooruit kijken naar mogelijke nieuwe ontwikkelingen op het terrein van geïntegreerd zoeken.
Al eerder beschreef ik hier en hier dat ook andere UB's intussen een voorkeur beginnen te krijgen voor de oplossing voor geïntegreerd zoeken zoals die bij ons de afgelopen 10 jaar vorm heeft gekregen in Omega.
Die voorkeur voor "integrated search" (zoeken via de index van een eigen zoekmachine waarin je alles integreert), boven "federated search" (een metasearch in een verscheidenheid aan zoeksystemen met nogal diverse indexeertechnieken) zien we overigens ook bij leveranciers doordringen.
Delft en Tilburg gebruiken Meresco (waarvan de ME van "metadata", de RE van "repository" en de S van "search" komt). Dat komt weliswaar uit de Open Source gemeenschap, maar wordt wel door een commercieel bedrijf ontwikkeld, onderhouden en geïmplementeerd.
Als zeer commercieel bedrijf is ook ExLibris een paar jaar geleden met Primo begonnen, een zoeksysteem gebaseerd op dezelfde Open Source zoekmachine Lucene/Solr als Meresco. Dat was aanvankelijk nog stevig gecombineerd met hun MetaLib metasearch. Maar intussen verzet men de bakens meer richting afzonderlijke Primo-indexen, die vanwege toepassing van dezelfde indexeertechniek makkelijk te combineren zijn. En zelfs kun je de te indexeren metadata, of die nu afkomstig zijn van tijdschriftuitgevers of uit je eigen catalogus, extern bij ExLibris laten hosten (en dus ook daar laten indexeren) onder de naam Primo Central. Een oplossing die ExLibris ons uiteraard ook probeert aan te smeren.
En een soortgelijke oplossing wordt nu ook door SerialsSolutions aangeboden onder de naam Summon. Hetgeen niet toevallig erg lijkt op Summa, een ooit bij Deense bibliotheken opgezet systeem op basis van Lucene, waarover ik ook ooit al eens blogde. Summon is intussen onder meer in gebruik bij de Universiteit van Liverpool en bij Dartmouth College en wordt ook een dezer dagen op proef bij onze Rotterdamse collega's in gebruik genomen.
Sommige van deze producten kunnen ons op ideeën brengen voor functionaliteit die we op dit moment nog niet in Omega gerealiseerd hebben. In volgende posts wil ik echter vooral kijken in hoeverre ook wij de integratie van onze zoeksystemen nog verder kunnen verbeteren.

[wordt vervolgd]

10 jaar Omega?

2009-12-14T09:57:00.018Z

Voor mijn maandelijkse column in InformatieProfessional had ik in het kader van wat jubilea ook weer eens een 15 jaar oude Dutch Home Page van stal gehaald. Die was niet meer in echt digitale vorm te vinden op internet (bij de way-back-machine of elders). Als afbeelding uit de NRC geknipt, had ik die nog wel op papier en dat vervolgens weer gescand. Voor de grap had ik daar ook een link naar de UBU website anno 1996 in verwerkt, die ik uit de Way-back-machine gecopieerd had en waar je ook nog wat in kunt doorlinken.

Wat daarin helaas ontbrak was de fraaie zoekmachine die was ontwikkeld door Theo van Veen (toen nog bij ons werkzaam). Ooit had ik die nog wel eens op de Way-back-machine gezien, maar zelfs daar blijken sommige dingen toch ook weer te verdwijnen. Wat daar ook ontbreekt is de "echte" zoekmachine die we ruim 10 jaar geleden in Utrecht zijn begonnen om de full-text tijdschriften van Elsevier doorzoekbaar te maken. De eerste stap op weg naar ons huidige Omega, toen nog op basis van de Muscat zoekmachinesoftware. Ja de pagina met de links naar "alle" drie full-text bestanden waartoe we januari 1999 toegang hadden, is nog wel beschikbaar, maar de fraai vormgegeven (en voor sommige gebruikers daardoor onbegrijpelijke?) beginpagina van dit zoeksysteem vind je niet op de Way-back-machine. Jammer.

Tot ik me plotseling herinnerde dat ik voorjaar 2000 op de Online Conferentie een verhaal had gehouden over onze aanpak bij deze zoekmachine. Als toenmalig powerpointhater, had ik daarbij een presentatie in HTML gemaakt. En om ook voorbeelden te kunnen laten zien, had ik tevens een heleboel schermen van ons zoeksysteem gedownload, soms inclusief de resultaatschermen van enkele zoekacties. Al dat spul - een paar honderd files - bleek ik toch nog ergens op mijn PC te hebben staan.
Ter gelegenheid van (ruim?) 10 jaar Omega en zijn voorganger heb ik dat zaakje nu ook maar weer op internet gezet.

Hier de beginpagina van de Elsevier tijdschriften.
De links doen het allemaal nog tot één niveau diep. Kijk vooral ook eens naar dat mooie alfabet! Als je wilt zoeken kan dat ook. Als je in het "free search" scherm met de muis boven de FIND-knop komt, wordt nu een voorgebakken zoekvraag ingevuld; bij klikken op die knop wordt het (toenmalige) antwoord getoond.
Hier de beginpagina van de Core Collection in Physics.
Ook daar kun je zoeken volgens hetzelfde recept.
Tenslotte ook nog de goede oude BNSW.
Met ook een zoekactie als je op [zoeken] klikt.

PS: Overigens wordt ons huidige Omega ook zorgvuldig buiten de Way-Back Machine gehouden. Daarom ook daarvan, ter herinnering, alleen een link naar de verwijspagina anno mei 2002 (pas over 2 jaar een jubileum), waarin naar "Omega-one" wordt gelinkt. Bij "Omega-hoeveel" zijn we intussen?

Boek = Wiki

2009-12-02T04:31:00.004Z

Een blog gebruiken om een boek te maken is een prestatie die ik al verschillende keren gezien heb. Een auteur publiceert een reeks artikelen en maakt daar later een boek van. Goed voor de lezers, die de informatie eerder en gratis krijgen, goed voor de auteur, die via de comments een openbaar reviewproces voert. Het is wel jammer dat het resultaat achteraf niet echt leesbaar is. Je moet alle posts en alle comments doorwerken (die daarvoor in de verkeerde volgorde staan).

Gina Trapani heeft met haar nieuwe boek, 'The complete guide to Google Wave' (http://completewaveguide.com) een andere benadering gekozen. Ze heeft het boek geschreven in een wiki. Slim, want de naam dekt de lading natuurlijk nog lang niet, Wave is nog volop in ontwikkeling. Gina kan het boek steeds aanpassen. Handig voor de lezer, het boek kan gewoon van a-z doorgelezen worden. De discussie-pagina's van de wiki geven gelegenheid voor feedback aan de auteur en de history maakt voor iedereen zichtbaar wat er verandert.

Op een dag zal het boek vast ook op papier verschijnen, maar nu al wordt het door de auteur tegen een bescheiden vergoeding als PDF aangeboden. Deze auteur is helemaal 'in tune' met de tijdgeest. Maar dat is eigenlijk geen verrassing. Gina is een van de oprichters van Lifehacker.

SFX met bX recommender service

2009-06-29T12:18:00.004+01:00

In Nederlandse blogs heb ik er op een enkele post na maar weinig over gelezen: de nieuwe dienst van Ex Libris voor het attenderen op artikelen in de SFX omgeving. Ex Libris heeft hier, gebaseerd op werk van Van de Sompel en Bollen in Los Alamos, een dienst voor ontwikkeld: bX. Hiermee wordt op basis van transacties van de 1700 sfx-gebruikende instellingen aan sfx-gebruikers een Amazon-achtige aanbeveling voor gedaan. Dit is mogelijk interessant om het idee van de Personal Library te completeren, hoewel het ook daarbuiten werkt. Het is helaas geen gratis service. Uiteraard kunnen wij ook zelf sfx-transacties monitoren en die data gebruiken (Groningen doet zoiets al voor Purple Search), maar de grotere massa van alle gebruikers wereldwijd kan de aanbevelingen veel sterker maken vermoed ik. Wat theoretisch gezien wel een interessante vraag is tenslotte, is of het gemengde en niet te scheiden gebruik van sfx door studenten en wetenschappers maakt dat de aanbevelingen voor beide groepen minder goed worden. Juist het gemak en de snelheid van de UBUlink maakt dat deze veel wordt gebruikt, ook wanneer betere lezing van een abstract dat had voorkomen.

Sneak peek: de subjectrepository is er!

2009-05-12T13:46:00.004Z

Onder de naam Ivy Academic Search is de (eerste?) subjectrepository van de UBU een feit. De techniek is gereed, een deel van de inhoud is er ook al. Daar wordt vanzelfsprekend nog veel meer aan toegevoegd. De officiële lancering is pas over een tijdje maar wie wil kan alvast een kijkje nemen op:
http://www.ivyacademicsearch.org/

Seasonal site

2009-05-04T18:03:00.003Z

Documentaires tonen verzetswerk Utrechtse studenten

De Universiteitsbibliotheek Utrecht heeft een serie korte documentaires gemaakt waarin een aantal oud-studenten van de Universiteit Utrecht vertelt over hun verzetsdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze verhalen worden geïllustreerd met foto's, brieven en andere documenten. De documentaires en documenten zijn te zien op http://studenteninverzet.library.uu.nl/.

Delft op stoom

2009-03-30T12:47:00.016Z

Eerder had ik hier al eens gemeld [en hier] dat ook andere bibliotheken steeds meer belangstelling krijgen voor een Omega-achtige aanpak, in plaats van de meta-search waar iedereen zich tot dusverre op gericht had. Juni vorig jaar viel ook al te rapporteren over de voortgang daarmee bij de bibliotheken van de TU Delft en Tilburg. Daarvoor wordt software van de Nederlandse leverancier Meresco gebruikt.

[klik op plaatjes voor full-size schermbeelden]
Intussen is men in Delft zo ver dat er al een prima toonbare testversie online is. Omdat ik niet weet hoe blij men wordt als ik het URL daarvan op een ook openbaar toegankelijke blog bekend maak, beperk ik me maar even tot het schermbeeld hierboven. (En wie het live wil bekijken kan van mij het URL krijgen.)

Het ziet er fraai uit. Al is het misschien een beetje onverwacht dat de boeken-browser boven in het scherm niets met de zoekactie daaronder te maken heeft. De oorspronkelijk aanwezige plaatjes van de omslagen van de gevonden resultaten, die in de lege ruimte tussen de volgnummers en de korte beschrijving stonden, zijn voorlopig weer verwijderd, omdat de omslagen van tijdschriften een beetje saai vaak hetzelfde zijn.

Als je naar deze voorlopige versie kijkt, wordt duidelijk dat ons eigen Omega intussen een beetje last heeft van de wet van de remmende voorsprong. Kijk maar eens naar de woordenwolk (al heb ik zelf in mijn laatste column in IP, op gezag van RWW, net het einde van de tag-cloud verkondigd) en naar al die verfijningsmogelijkheden: de uit het resultaat gegenereerde suggesties voor inperking en de "faceted search" die we in Omega ook zo graag willen.
Al zullen niet alle nu getoonde opties ook in de definitieve versie terecht komen, het geeft toch al een aardig idee welke kant het op kan gaan.

Delft is duidelijk op stoom. (Tilburg overigens ook, maar hun testversie is in dit stadium nog iets minder "toonbaar").

NGC4LIB - The next generation catalog

2009-03-15T19:21:00.004Z

Afgelopen week werd ik geattendeerd op het bestaan van de mailing list NGC4LIB. Dat NGC staat voor Next Generation Catalog. Ik werd meteen overladen met mailtjes, maar ik kwam er net achter dat er gelukkig ook een RSS-versie beschikbaar is. Daardoor kan ik nu ook makkelijk linken naar een enkel bericht uit de lijst.

Gisteren mengde Tim Spalding van LibraryThing zich ook ineens in de discussie. Hij ergerde zich er nogal aan dat een soort "religieus" debat werd gevoerd in de 60 mailtjes van de afgelopen dag. Hoewel ik die stortvloed verbouwereerd aan me voorbij had laten gaan, kreeg ik uit de titels de indruk dat die er vooral om ging wat gebruikers van onze interfaces begrijpen. Maar kennelijk op een nogal abstract niveau.
Tim wilde de discussie weer even wat concretiseren door die naar een "real world" voorbeeld te verplaatsen.
Dat was in zijn geval de catalogus van de Boston Public Library. Zijn kritiek op (het interface van) die catalogus bevat nuttige gedachten voor iedereen die catalogi aan gebruikers wil aanpassen.

OpenCalais

2009-03-14T13:25:00.004Z

Het is al bijna 9 maanden geleden dat ik hier een bericht over "Calais" postte. Even ter herinnering:
CALAIS is een open webservice - daarom nu ook wel OpenCALAIS genaamd - van Thomson-Reuters voor automatische "metatagging". Dat betreft dan metadata voor personen, plaatsnamen, organisaties, gebeurtenissen en dergelijke entiteiten die in een geanalyseerde tekst herkend worden.
Reden het hier nog weer eens te noemen was het bericht dat CALAIS nu ook geïntegreerd is in een open source publiceeromgeving, OpenPublish.

Intussen wordt bericht dat "Calais 4.0 has arrived!". Die maakt het onder meer mogelijk aan de tags ook automatisch links te hangen naar uitgebreider informatie over die betreffende begrippen, die is ontleend aan onder meer Wikipedia, DBpedia, Geonames, Internet Movie Database e.d.

Daarbij bericht men tevens de webservice wat robuster gemaakt te hebben om de meer dan 1 miljoen dagelijks te verwerken documenten aan te kunnen. Het schijnt dus een serieus product geworden te zijn. In hun promovideo beloven ze dan ook dat hun "rich semantic metadata" zorgen voor "meaningful relationships" .....

De UBU subjectrepository op Berlin 6

2008-11-14T08:16:00.011Z

We hebben geposterd op de Berlin 6 conferentie (http://www.berlin6.org) om aandacht te trekken voor de subjectrepository-dienst die we aan het ontwikkelen zijn (zie http://vetrepository.library.uu.nl). Poster staat hier.

Aangezien we er toch waren hebben we de rest van de woensdag ook maar meegepikt en dat viel niet mee. Een spreker van het Duitse instituut voor informatie- beveiliging wist te melden dat hun instituut was overgeschakeld naar Linux en OpenOffice (bijzonder verstandig van ze, maar wat is nou precies de relevantie voor Open Access?) en een andere spreker wist drie kwartier te verstoken aan een totaal kritiekloze beschrijving van het ISO standaardisatieproces en als "nieuws" te melden dat PDF 1.7, ODF (het opslagformat van OpenOffice) en OOXML (van Microsoft) nu officiele standaards zijn. Geen woord over de ophef die OOXML veroorzaakte, de 6000(!) pagina's tellende beschrijving die Microsoft heeft weten door te drukken, ondanks de witte vlekken en massa's fouten die daar nog in zitten en ondanks het feit dat zelfs Microsoft nog geen implementatie van deze standaard heeft (laat u aub niet foppen door de suggestie dat Office 2007 OOXML zou ondersteunen)! Oef.

De rest van de dag was van een vergelijkbaar niveau. Jammer.

Zoeken op kleur

2008-09-30T08:29:00.015Z

De bibliotheek van de TUD heeft recent een interessant gebruikersonderzoek gedaan. Eén van de uitkomsten was dat sommige gebruikers zich boeken beter blijken te herinneren op basis van de kleur van de kaft, dan op formele catalografische gegevens zoals een auteursnaam of een exacte titel.
Ongeveer zoals Flickr ook kleur-gerelateerde groepen kent?
Het is misschien wel een aardig idee om hiermee iets te doen op basis van de boekomslagen uit Syndetics, die toch al aan de catalogus zijn gekoppeld. Het moet toch mogelijk zijn om de computer uit deze gifjes automatisch de hoofdkleur te laten bepalen. Als je de gebruiker dan een kleurenpalet biedt om uit te kiezen, moet dat kunnen leiden tot een lijst boeken die is geordend op de "kleurafstand" tussen de boekomslag en de geprikte kleur. Of is dat te simpel gedacht?

Wetenschappelijke workflow

2008-09-29T12:32:00.006Z

De bijeenkomsten van de UKB-werkgroep Innovatie Digitale Bibliotheek zijn altijd wel nuttig. Niet alleen vanwege samenwerking en directe praktische informatieuitwisseling, maar ook door allerlei nieuwtjes of wetenswaardigheden die je toevallige oppikt. Zo ook afgelopen week, toen iemand vertelde over een bijgewoonde interessante lezing over "workflow" in wetenschappelijk onderzoek. Spreekster was Carole Goble van de Universiteit van Manchester, die betrokken was geweest bij de ontwikkeling van een software tool voor een dergelijke workflow, een "workbench" met de naam Taverna.
Op de Educause-site heeft ze daar ook recent een aardig verhaal over geschreven.

Het lijkt interessant hier eens wat beter naar te kijken in het kader van onze besprekingen over de "publication lifecycle" die zowel een rol speelt bij de gedachtenvorming over ons repository als bij de verdere ontwikkeling van de voor onderzoeksgroepen in te richten Virtuele KennisCentra.

Persistente identificatie

2008-09-08T08:37:00.006Z

Collega's attendeerden op een paar tijdens mijn vakantie (en door mij dus nog gemiste) artikelen uit Ariadne (niet het woontijdschrift voor vrouwen!) en op nog wat meer daarmee samenhangende informatie. Hoewel die artikelen en documenten al via mailtjes binnen de sector "Innovatie & Ontwikkeling" zijn rondgegaan of via de interne knowledge base toegankelijk zijn, toch ook nog maar een bericht op deze openbare weblog.

Het gaat hierbij vooral om persistente identifiers.
Eerst een artikel van Emma Tonkin uit de Ariadne van 30 juli: http://www.ariadne.ac.uk/issue56/tonkin/ waarin de problematiek en de mogelijke oplossingen nog eens de revue passeren. En als achtergrond daarbij het omvangrijke rapport "Implementing Persistent Identifiers: Overview of concepts, guidelines and recommendations" van Hilse & Kothe, volgens de technisch ter zake deskundige collega's een "must read voor iedereen". Voor deze 70 blz. PDF hier de persistente toegang via de URL-resolver van het repository van de organisatie waar de auteurs werken: http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:gbv:7-isbn-90-6984-508-3-8 (in plaats van een link naar elders ook aanwezige waarschijnlijk minder persistente kopieën).
Overige interessante documenten - o.a. over een Firefox extensie om URN's direct in je browser te activeren - zitten helaas op SURF-share achter wachtwoorden opgeborgen, zodat het niet erg zinvol is daar hier naar te verwijzen.

Ander Ariadne artikel uit het zelfde nummer:
"Versioning in Repositories: Implementing Best Practice" van Jenny Brace: http://www.ariadne.ac.uk/issue56/brace/

Best practice????
http://dilbert.com/strips/comic/2008-09-03/

(Met dank aan Edu, Peter en Martin)

Schotse catalogus

2008-07-01T09:54:00.005+01:00

In een recente weblog gaf Lorcan Dempsey hoog op van het nieuwe Encore catalogussysteem van de bibliotheek van Glasgow University. Nou dien je als universiteit je zoeksystemen natuurlijk ook wel op orde te hebben als je internationaal erkend retrievalgoeroe Keith van Rijsbergen binnen de muren hebt. ;-)

Toch gaat dat Encore-systeem aan de zoekkant niet veel verder dan dat je Googliaans kunt zoeken (één zoekvenster waarin je wat willekeurige termen kunt intikken - maar dat kan met ons Aleph-systeem ook al) en dat er ranking wordt toegepast (maar bij weinig zoektermen lijken publicatiejaren vooral nog de doorslag te geven). Het verschil zit echter vooral in het interface, maar dat maakt dan ook alle verschil (als je begrijpt wat ik bedoel). Vooral de presentatie en de mogelijkheden die het resultaatscherm biedt zijn zeker de moeite waard eens verder te bekijken. Met verfijning via een soort parametrisch zoeken of via tags uit een tagcloud. Zo te zien worden met dat modewoord "tags" overigens gewoon de door de bibliotheek toegekende trefwoorden bedoeld.

Uit het systeem viel ook nog wel een les te leren: bij een mengsel van "kale" oude catalogusrecords met zeer "rijke" records - in Glasgow bijvoorbeeld de e-books met zeer lange doorzoekbare samenvattingen, inleidingen en inhoudsopgaven - krijg je zeer scheve zoekresultaten. Door hun onvergelijkbaar veel grotere aantal zoekingangen worden die e-books - vooral voor wat specialistischer vragen - veel vaker gevonden. In onze digitale tijd moet je dat misschien niet erg vinden, maar je moet je dan wel realiseren dat daarmee het gedrukte bezit, voor zover daar niet ook "rijke" metadata van zijn ingekocht, steeds onzichtbaarder wordt.
Tot slot nog een aardige waarneming: bij de zeer gespecialiseerde zoekvraag "osteoclast generation" (die precies één e-book opleverde) vroeg het systeem of ik niet eigenlijk "the last generation" bedoelde. The last generation of catalog systems misschien?

Calais

2008-06-30T08:48:00.007+01:00

Wat zijn je eerste associaties bij Calais?
Dover, ferry, Kanaal, Eurostar, .....

Jammer, allemaal fout!
"Calais enhances your content with rich semantic metadata."

CALAIS is een (voorlopig [?] gratis) webservice van Reuters die automatisch metadata aan (verder ongestructureerde) tekstdocumenten kan toekennen. Bij die "metadata" moet je dan niet denken aan formele gegevens, maar aan bepaalde soorten entiteiten waarover een tekst gaat, zoals personen, plaatsnamen, organisaties en gebeurtenissen.
Jammer genoeg heb ik zelf niet kunnen uitproberen hoe het werkt, want daarvoor moet je meteen een hele API doorgronden die je in een eigen applicatie moet aanroepen. En daar ben ik zelf niet technisch genoeg voor.
Ik kan dus alleen verwijzen naar een dienst die er gebruik van maakt, de collectiebeschrijving van het Powerhouse Museum in Sydney. Hoewel beschrijvingen van museumobjecten niet de meest typische toepassing lijken, zien de resultaten er niet zo gek uit. Anderzijds worden uit lange beschrijvingen soms wel erg veel metadata gepeurd, terwijl ze, halverwege de tekst in dit voorbeeld, de stad "Utrecht" nog niet eens herkend hebben. Deze voorbeelden tonen dat het systeem geen overdreven anglosaksisch accent heeft (met uitzondering van de taal van de trefwoorden dan). Misschien iets om ook eens voor Igitur mee te experimenteren?

Bron: Lorcan Dempsey

Aleph-widget

2008-06-24T21:19:00.004+01:00

De zoekwidget voor de catalogus is er intussen ook. Vanwege de vakantie van Tonny zal het alleen nog even duren voor hij ook metterdaad op de Aleph zoekpagina zal worden aangeboden. Hier wel vast de icoontjes waarmee je de widget in je persoonlijke iGoogle of Netvibes pagina kunt installeren.

SocialLearning

2008-06-20T14:22:00.003+01:00

Tussen de diverse technologienieuwtjes die ik via RSS krijg, kwam ik een bespreking tegen van de blogpost over SocialLearn . Een uitgebreider artikel daarover verschijnt binnenkort in On the Horizon.

Hele korte samenvatting: SocialLearn is opgezet om studenten in een 'social networking' omgeving te laten leren. Informatie en bronnen kunnen zowel van docenten komen als van mede-studenten. Ze kunnen ook afkomstig zijn uit allerlei media, van peer-reviewed tijdschriften tot 'how-to' sites. In de loop van het project werd namelijk besloten om SocialLearn niet alleen te gebruiken voor academische onderwerpen, maar voor alles waarover iemand iets zou willen leren.

Je kan dus de ene dag een online college over 'hoefproblemen bij het paard' volgen en de volgende dag een stap-voor-stap handleiding 'huishoudboekje bijhouden' lezen. En natuurlijk kun je die bronnen vervolgens taggen en delen met anderen.

Innovatie bij de collega's

2008-06-17T11:22:00.004+01:00

In de werkgroep "Innovatie Digitale Bibliotheek" van UKB komen altijd wel wat interessante zaken van collega-instellingen aan de orde. Hierbij een paar ook voor Utrecht smakelijke krenten uit de pap.

De bibliotheken van Delft, Tilburg en Groningen werken samen bij het opzetten van een geïntegreerd zoeksysteem dat, net als ons Omega, gebaseerd is op een centrale eigen index. Daarvoor wordt Meresco [http://meresco.org/] gebruikt. Anders dan bij Omega, komen hier ook de catalogusgegevens van de betreffende bibliotheken in. Inherent aan het integreren van een fysieke collectie, is dat men te maken heeft met de complicatie dat dan ook up-to-date beschikbaarheidsinformatie aanwezig moet zijn. Als eerste "externe" bron, begint men met de metadata van de artikelen van Elsevier.

In het kader van dit geïntegreerde zoeksysteem zijn zowel Delft als Tilburg ook bezig met de bouw van een metadata-repository. Dit gebeurt op basis van Fedora. Bij de pogingen van Tilburg om hiervoor middels SRU nieuwe en gewijzigde catalogusgegevens uit PICA op te halen, wordt helaas nog weinig medewerking ondervonden.
(Overigens zijn meer bibliotheken bezig voor hun repositories iets met Fedora te doen).

Bij de TU Delft is een aparte site voor instructiemateriaal voor informatievaardigheden ontwikkeld, onder de naam TUlib [http://www.library.tudelft.nl/tulib/]. Woordenwolken als hulpmiddel bij het zoeken, worden met behulp van Collexis gegenereerd.

Over de 100

2008-06-17T10:00:00.007+01:00

Mijn laatste posts gingen steeds over onze (eigenlijk een beetje "mijn") Omega-widget. Ik kom daar nog maar een keertje op terug, aangezien hij intussen ongemerkt al ruim meer dan 100x gedownload is. De teller bij Netvibes staat nu op 109. Dat betekent dat de widget, sinds begin maart, gemiddeld elke dag wel een keer gedownload is, met de laatste week een versnelling naar 2x per dag.
Of die meer dan 100 downloaders hun Omega-widget ook dagelijks gebruiken is helaas niet na te gaan. Niettemin vind ik dit een onverwacht succes en herhaal ik nog maar een keer mijn voorstel ook een widget voor de catalogus te maken.
Behalve dat je ze aan persoonlijke iGoogle of Netvibes pagina's kunt toevoegen, zijn dat dan ook meteen de eerste elementen voor de geplande Utrechtse MyLibrary.

The widgetized library

2008-03-31T08:16:00.011Z

De Omega widget voor iGoogle en Netvibes is al weer bijna 3 weken beschikbaar via buttons in de Omega homepage. Ik geloof niet dat ik ooit zo snel een ideetje gerealiseerd gezien heb: in één week van prille eerste gedachte tot implementatie in de Omega-pagina. En dan ook nog gerealiseerd door een niet-gecertificeerde a-techneut.
Netvibes meldt dat de widget intussen 22x geïnstalleerd is. Nog niet heel erg veel, maar het is daarmee wel net de kring van belangstellende ooms en tantes van de afdeling I&O zelf ontgroeid.
De catalogus nu ook maar meteen?

[Op 9 juni meldde Netvibes intussen al 93 downloads van de Omega-widget.]

Omega-widget voor Netvibes

2008-03-08T21:44:00.008Z

Zelf ben ik een tamelijk enthousiast Netvibes gebruiker. Netvibes is namelijk heel wat meer dan alleen een web-based reader voor RSSfeeds.
Hoe populair Netvibes verder bij de Universiteit Utrecht is, daar heb ik eigenlijk geen idee van. Toch heb ik afgelopen week als vingeroefening maar eens een Netvibes-widget voor zoeken in Omega gemaakt. Officiële acceptatie door Netvibes ging niet meteen helemaal soepel, maar met enige nuttige tips van Guus van den Brekel heb ik uiteindelijk toch aan alle technische eisen kunnen voldoen. Achteraf uiterst simpel - maar ja, ik weiger nu eenmaal handleidingen te lezen. Daarbij heeft Guus overigens ook meteen zijn eigen versie gemaakt.
Het duurde daarna nog wel een paar dagen voor mijn widget ook echt in het publieke overzicht van Netvibes verscheen. Intussen schijnt hij zelfs al 2x 4x door iemand geïnstalleerd te zijn (waar Guus er waarschijnlijk wel één van geweest zal zijn).
Nu maar eens kijken of we hier ook reclame voor moeten gaan maken bij studenten en medewerkers in Utrecht.

Pervers

2008-03-03T12:55:00.005Z

In mijn attenderingen vond ik een interessant artikel uit Information Processing & Management, van de hand van onze Belgische collega Leo Egghe, onder de veelbelovende titel "The measures precision, recall, fallout and miss as a function of the number of retrieved documents and their mutual interrelations".
Daarin ook deze grafiek:
Inderdaad, heel pervers dit plaatje.

Menselijke GUI's

2008-02-12T09:39:00.003Z

Miss Dewey als interface op een (Microsoft!) zoekmachine bestaat al lang. Een fraai ogende dame probeert je met gevatte opmerkingen en antwoorden tot zoekactiviteit te verleiden. Toch hoor je er niet zo vaak over. In een weblog onder de titel "Miss Dewey Sucks" werd dat vanuit marketing-oogpunt ook aannemelijk gemaakt:
"Does this novelty attract anyone? Sure. For the first visit. Do people come back again and again? No effing way.
Why not?
Humor works sparingly
Humor, as a marketing tool, gets old very quickly."

Minder bekend, misschien lijdend aan hetzelfde gebrek als Miss Dewey, maar toch wel degelijk leuk om eens te bekijken, met steeds weer nieuwe onverwachte acties en reacties op je zoekvragen van de heer en dame achter de presentatie desk:
LEFTvsRIGHT, een zoekmachineinterface dat speciaal met het oog op de komende Amerikaanse verkiezingen is opgezet.

Maar of we nu ook zo'n interface op Aleph of Omega moeten bouwen? Ik vrees dat die marketing-man toch gelijk had.

[Gevonden op http://altsearchengines.com/]

EZproxy naar OCLC

2008-01-15T14:21:00.000Z

Wow!ter blogde zojuist het bericht dat EZproxy is overgenomen door OCLC. Dit even ter informatie van onze Utrechtse EZ-proxy-ondersteuners. Ook verwijst hij daarbij naar een kritisch commentaar van "The Synthetic Librarian". Als onvoldoende techneut, leg ik het maar even aan jullie voor om daar je eigen gedachten over te laten gaan.
Verder ook nog een link naar een EZproxy-wiki.

Presenteren met Google

2008-01-07T12:42:00.000Z

Behalve online tekstverwerking en spreadsheets, biedt Google Docs ook de mogelijkheid online powerpoint-achtige presentaties te maken en daar met anderen samen aan te werken. Bestaande powerpoints kunnen daarin worden geïmporteerd. Overigens blijken de oorspronkelijk toegepaste opmaakfoefjes en bijzondere tekens daarbij niet altijd allemaal behouden te blijven.

Bovendien gaat Google hiermee ook de concurrentie aan met diensten als Slideshare of Authorstream door de mogelijkheid te bieden die presentaties publiekelijk beschikbaar te stellen. (Overigens blijven in Slideshare ook niet altijd alle Powerpoint-details behouden).

Daarnaast biedt Google ook de mogelijkheid een slideshow te "embedden" in een webpagina, zoals hier geïllustreerd met mijn samenvattende presentatie op onze UBU2.0-dag:

Alleen moet je dan wel voldoende grote letters en visuele elementen gebruikt hebben, zoals je hier aan de 6de slide kunt zien.

OCLC's Library 2.0: de Dewey-browser

2007-12-20T07:34:00.001Z

Behalve Code4Lib, nog een andere tip uit Lorcan Dempsey's blog.
OCLC heeft een prototype ontwikkeld van een OPAC-interface, met een mooi kaal beginscherm. Het biedt zowel library 2.0 features, alsook parametrisch zoeken. Het heeft de naam Dewey-browser gekregen, omdat o.a. tagclouds worden getoond voor de in Amerika nog steeds algemeen gebruikte Dewey-categorieën - maar dan omgezet naar de corresponderende trefwoorden.
Zeker de moeite waard eens te bekijken om ideeën uit op te doen.

Code4Lib

2007-12-19T21:07:00.000Z

Speciaal voor de techneuten onder ons: er is een nieuw interactief digitaal tijdschrift verschenen onder de veelzeggende titel Code4Lib.
Een paar stukjes uit de "editorial introduction":
This (!) mission of this journal is to cover “the intersection of libraries, technology, and the future.”
.....
Inspired in part by the social dynamics of distributed open source projects, Code4Lib is an informal online social and professional network of library technologists, embodying values of transparency, cooperation, and pragmatic problem solving.
.....
The Code4Lib Journal project aspires to balance a variety of sometimes competing goals. We want to provide quality articles providing useful information and discussion on bringing library technology into the future. We want every article to be a useful intervention into our communities of practice. We value readability over formality, and hope to meet high standards for quality and utility. We’d like articles to have the technical detail for reproducibility, while still being accessible to readers at varying levels of technical expertise.

Benieuwd of het ook voor onze ontwikkelaars nuttige inzichten zal opleveren.

[met dank aan Lorcan Dempsey's blog]

... la SUMMA sapienza e'l PRIMO amore ... (Dante?)

2007-12-17T16:08:00.000Z

In mijn vorige post noemde ik al de toegenomen belangstelling voor het lokaal indexeren van materiaal, in plaats van het toepassen van metasearch (Federated search).
Nogal wat UKB bibliotheken waren tamelijk gecharmeerd van PRIMO, het product dat ExLibris hiervoor heeft ontwikkeld. Daarin worden lokaal indexeren en Federated search gecombineerd, al houdt men de zoekresultaten van die twee methoden wel strikt gescheiden. Als lokale zoekmachine gebruikt ExLibris de Open Source software Lucene. Toch wordt Primo bij nader inzien door de meeste bibliotheken te duur gevonden. Wat ExLibris om Lucene heen gebouwd heeft, is namelijk bij lange na niet gratis.
Men is dus naarstig op zoek naar iets anders. Bij een paar bibliotheken (Tilburg, Delft) lijkt SUMMA nu hoge ogen te gooien. Dat is een product dat door de State and University Library in Aarhus (Denemarken) is ontwikkeld. De zoekmachine daarin is ook Lucene, maar in dit geval is het hele product als Open Source opgezet. Wat de techniek betreft, lijkt het (uiteraard) nogal op Omega. Wat betreft de inhoud richt Summa zich echter niet specifiek op full-text materiaal zoals Omega doet. Men wil vooral catalogi en van commerciële producenten verkregen bibliografische databases doorzoekbaar maken. Zo heeft men al een overeenkomst met CSA, om hun databases voor CSA-klanten geïntegreerd doorzoekbaar te maken met Summa.
Na een bezoek aan Aarhus, eind september, waren de vertegenwoordigers van eerder genoemde bibliotheken tamelijk enthousiast. Vorige week hoorde ik dat alles toch nog niet zo van een leien dakje loopt als gehoopt was, omdat men nog niet zelf over de broncode kan beschikken en alles nog alleen op de servers in Denemarken schijnt te draaien. Zo lijkt elke oplossing dus weer zijn eigen problemen op te leveren.
Er is voor de collega's (behalve Omega ...) ook nog wel een ander alternatief: VUfind. Ook dat is Open Source, ontwikkeld aan Villanova University (?) in Pennsylvania. Maar dat is wel weer wat verder weg (en die naam klinkt ook wat obscuur ....).

Innoverend samenwerken binnen UKB?

2007-12-17T13:05:00.000Z

Het is lang stil geweest op deze plek, ondanks het feit dat er best een en ander te melden viel. Met enige vertraging dus alsnog.

Lang geleden - in juni - had ik al eens iets gemeld uit de UKB werkgroep "Innovatie Digitale Bibliotheek".
In aansluiting daarop valt allereerst te melden dat er alom steeds meer belangstelling is voor het onderhouden van een eigen lokale index (à la Omega) voor op zijn minst een deel van het te doorzoeken materiaal. Weliswaar denken de meeste andere instellingen daarbij nog voornamelijk aan bibliotheekcatalogi, maar het is toch een duidelijk stap weg van Metalib en "federated search" als dé oplossing voor alle zoekproblemen.
Als basis voor samenwerking en voor verdere ontwikkeling heeft een werkgroepje met vertegenwoordigers uit Groningen, Wageningen, KB en Utrecht, onder leiding van Thomas Place (Tilburg) een algemeen architectuur-plaatje opgesteld. (Het hele rapport waar dit schema uitkomt, vind je hier)

Daarin zijn drie lagen te onderscheiden:

een datalaag, waarin geleverde of geharveste (meta)data worden opgeslagen (net zo iets als het metadata repository van Omega)
een zoeklaag, waarin een zoekmachine indexen bouwt op de gegevens uit de datalaag (zoals dat bij Omega met de Autonomy zoekmachine gebeurt)
een applicatie- en presentatielaag, die zorgt dat de gebruiker allerlei functionaliteit rondom het zoekproces in zijn browser te zien krijgt, op een manier die relatief makkelijk door de organisatie (en liefst ook nog een beetje door de gebruiker zelf) kan worden geconfigureerd en aangepast.

De samenwerking kan in principe op alle drie niveaus plaats vinden.

In de datalaag kunnen instellingen samenwerken, door verzameld (geoogst of ingekocht) materiaal op een zelfde manier aan elkaar beschikbaar te stellen, zoals meer algemeen nu al met de institutionele OAI repositories gebeurt.
In de zoeklaag kan de zoekmachine van een instelling gegevens indexeren uit de eigen datalaag en uit die van andere instellingen waarmee dat is afgesproken. Ook kunnen instellingen, als ze dezelfde zoekmachine gebruiken, indexen aan elkaar beschikbaar stellen. En anders kan men andere instellingen gebruik laten maken van de hele lokale zoekinfrastructuur. Ook nu blijken medewerkers van andere bibliotheken al regelmatig van Omega gebruik te maken. In de nieuwe situatie zou men daar dan ook een eigen presentatielaag bovenop moeten kunnen leggen.
In die presentatielaag tenslotte zullen veel organisaties hun eigen identiteit zichtbaar willen maken. Bovendien zullen daarin via webservices, op web-2.0-achtige manier, allerlei extra diensten geïntegreerd kunnen worden. Ook op het gebied van die webservices moet dan samenwerking en uitwisseling mogelijk zijn (wat natuurlijk ook het wezen van "webservices" is).

Het klinkt ambitieus. En voor dergelijke flexibele samenwerking zal ook nog heel wat uitgezocht, afgesproken en verder ontwikkeld moeten worden. Als eerste stap moet maar eens naar die datalaag worden gekeken. Tilburg en Utrecht hebben voorlopig de intentie uitgesproken te kijken hoe daarin samengewerkt kan worden.

Toepassingen van de My Library optie van Google Books

2007-09-21T12:00:00.000Z

In mijn aanhoudende queeste op zoek naar betere presentatiemogelijkheden van boeken heb ik zitten experimenteren met de nieuwste loot aan de Google-boom: de My Library optie van Google Books. Je kunt daar boeken uit de database van Google Books in een eigen virtuele bibliotheek zetten en van tags/labels voorzien. Ik heb verplichte en aanbevolen literatuur van studies aan mijn Faculteit (Geowetenschappen Utrecht) bij elkaar gezet. Ongeveer 70% was beschikbaar in Google Books. Ik heb de boeken twee labels gegeven: de cursuscode en een code voor de verschillende studies in Bachelor en Master. Ik heb nog niet van alle vakken de literatuurgegevens binnen, dus het is nog zeker niet compleet.

Het is voor mij puur een verkenning van de mogelijkheden. Geen best practice, maar een wild idee. Het systeem heeft een aantal sterke en zwakke punten (ook ten opzichte van alternatieven als Librarything of Shelfari). Het is echter nog heel vers, dus ik verwacht veel verbeteringen de komende maanden. Het meest interessant zijn denk ik de mogelijke toepassingen. Die heb ik hieronder op een rij gezet.

Zie de virtuele bibliotheek die ik heb aangemaakt:
http://books.google.com/books?as_list=BDZi30YYQmO_GtoiC4qs-GhSCnLP9IB-zseMf8Bynyme5TAoPPw
(werkt het beste in de Engelstalige interface van google.com en met 100 treffers per pagina (in te stellen via voorkeuren/preferences)

Sterke punten:

full text doorzoekbaarheid van alle boeken in je bibliotheek die een ‘limited preview’ of ‘full view’ hebben
bekendheid van de Google interface
er zitten ook al vrij veel Nederlandstalige titels in
interessante metainformatie: verwijzingen naar boeken uit vanuit websites, artikelen en vanuit andere boeken, flapteksten, inhoudopgaven, plaatsnamen op een kaart (helaas geen landsnamen), belangrijke termen, verwante boeken
de database wordt voortdurend groter en per titel rijker
RSS ondersteuning
snelle invoering op basis van een lijst ISBN’s
je kunt de lijst makkelijk delen met anderen door de URL te verspreiden; als je je titels van labels hebt voorzien kun je ook een lijst delen van alleen titels met een bepaald label

Zwakke punten:

je kunt zelf geen titels toevoegen maar bent afhankelijk van de inhoud van Google Books
niet van alle titels zijn omslagen gescand, dat ziet er wat minder mooi uit
een nog vrij aanzienlijk deel van de boeken heeft nog geen ‘preview’ wat ook betekent dat de overige metainformatie vrij rudimentair is
je kunt nu per Google account maar één My Library hebben
er zijn verschillende interfaces afhankelijk van de gekozen taal: het werkt het beste in de Engelstalige interface van google.com
het totaal van in te voeren labels lijkt beperkt tot 256 karakters
de presentatievolgorde van de lijsten is op toevoegdatum/tijd en niet beïnvloedbaar (geen sortering A-Z of op publicatiejaar)
je kunt (op dit moment) wel klikken op tags/labels, maar niet zoeken op (één of meer) labelteksten
het is alleen beschikbaar voor boeken, het zou mooi zijn als Google Scholar hierbij ook wordt betrokken, zodat ook artikelen in een virtuele bibliotheek kunnen worden geplaatst

Mogelijke toepassingen:

- voor studenten

hulpmiddel bij verkenning van een boek: het bekijken van reviews, flapteksten en voor links uit websites, artikelen (via Google Scholar) en andere boeken plaatst het boek in zijn context
link naar online boekhandels om het eventueel op die manier aan te schaffen
relatief snelle weg naar catalogus (via de link find this book in a library naar Worldcat en aldaar als locatie intypen ‘Utrecht’) om het boek te lenen/reserveren
boeken doorzoeken bij bestudering

- voor studiekiezers/cursuskiezers

snel een idee krijgen van de inhoud van een cursus aan de hand van de literatuur

- voor docenten

kijken of er nieuwere edities van hun opgegeven boeken zijn (nog niet erg betrouwbaar)
kijken via boeklinks en verwante boeken of er alternatieven zijn voor de opgegeven literatuur
studenten als oefening reviews laten schrijven

- voor vakspecialisten, collectiespecialisten, informatiespecialisten

hulp bij aanschaf: kijken via boeklinks en verwante boeken of er andere titels zijn, gerelateerd aan de cursusliteratuur, die mogelijk interessant zijn voor aanschaf
basis voor opdrachten in practica informatievaardigheden
snel navigeren naar boekpagina bij uitgever

- voor PR/voorlichters

mogelijk (digitaal) afdrukken van van hele groepen omslagminiaturen van de boeken voor wervings- en voorlichtingsdoelen

TICER Digital libraries à la Carte

2007-09-20T13:37:00.000Z

Alweer enkele weken geleden heb ik een berg aardige zaken gehoord tijdens de TICER Summer School in Tilburg. Vier van de vijf dagen was ik daar en heb 15 presentaties bijgewoond. Het gemiddelde niveau was redelijk hoog, de discussietijd en partcipatie groot en de organisatie uitstekend. Ik zal hier niet alle presentaties volledig bespreken, maar pik de krenten uit de pap. Op de TICER site staat het volledige TICER 2007 programma, vaak compleet met papers en presentaties. Voor de Utrechters: ik heb ook een map met print van vrijwel alle presentaties.

John Wilbanks van Science Commons sprak behalve over copyright vooral ook over repositories. Aardig daarbij vond ik de suggestie, vast niet nieuw, van overlay journals. Dit zijn fictieve tijdschriften op basis van losse artikelen die in een of meerdere repositories zitten. Ik vraag me af hoe wetenschappers hier zelf over denken, wat er nu al is en wat de meerwaarde is ten opzichte van (her)groepering van artikelen via wetenschappelijke store-and-share sites als Connotea en CiteUlike.

Britte Christensen-Dalsgaard van de State and University Library Aarhus deed verslag van een onderzoek onder gebruikers (met een klein en, maar wel diepgaand, met dagboekjes e.d.). Aantrekkelijk vond ik de indeling van gebruikers in bepaalde typen en het evalueren en baseren van diensten daarop. De onderscheiden typen waren drive-in-user (schatting 85%), worker-bee (10%) enlibrary-enthusiast (5%). Deze categoriën lijken mij nog wel wat grof om echt nuttig te zijn. Ik zou wel eens uitgezocht willen zien welke typen onderzoekers en studenten er zijn naar gelang kenmerken van hun informatie-workflow inclusief gebruik van ICT en webtools. Dat is interessant voor ons, maar ook voor IVLOS en faculteiten. Ik zal mijn gedachten daarover binnenkort eens iets verder uitwerken.

Peter Binkley van de University of Alberta ging in op alle mogelijkheden om de catalogus beter te laten functioneren. Daar zijn wij zelf natuurlijk ook al uitgebreid naar aan het kijken. Hij legde wel vij veel nadruk op het fundamentele probleem van de beperkte hoeveelheid data om relevance ranking op te baseren. Daarnaast was hij erg enthusiast over faceted search en gaf daarvan nog een paar aardige voorbeelden, zoals het heel mooie maar ook erg uitgebreide faceted search systeem Blacklight van de University of Viginia Libraries. Binkley had ook de voor mij nieuwe karakterisering van web 2.0: Web 1.0 was the human readable web, Web 2.0 is the machine readable web. Tenslotte brak hij een lans voor "place your resources where your users live". Dat betekentdat je zorgt dat je bij je belangrijkste zoeksystemen een link hebt met "plaats een ... zoekbox op uw eigen site". Willen wij catalogus of Omega zoekboxen op facultaire sites, intranetten, WebCT/Blackboard, Netvibes en iGoogle? Waarom niet?

Sakai is software waar ik me al langer eens in wilde verdiepen. Dat dat nu voor mij gedaan werd is het prettige van dit soort bijeenkomst. Chuck Severance, de directeur van Sakai legde uit hoe deze open source software werkt en voor wat voor instellingen het interessant is. Qua mogelijkheden houdt Sakai het midden tussen e-learning systemen als Blackboard en webplatforms als Sharepoint. Het is open en goed aanpasbaar aan locale eisen. Er zijn nu enige honderden instellingen die Sakai gebruiken. Ik vermoed dat dit gezien keuzes van ICT-UU voor Utrecht een voorlopig gepasseerd station is. Of dat station goed bekeken is weet ik niet.

Peter Doorn, voormalig geograaf-collega en nu bij DANS sprak over het belang van en de mogelijkheden tot opslaan en delen van onderzoeksdata. Technisch en qua rechten is dat lastig. Bovendien moeten datasets dan ook een identifier hebben, zodat er naar verwezen kan worden. Toch gebuert er nu al veel. In de sideline refereerde hij aan iets aardigs: Swivel, een soort YouTube voor datasets: minder sexy, maar voor de wetenschap wellicht wel praktisch.

Dat we niet genoeg kunnen doen aan een goede exposure van diensten en producten in de zoekmachines en sites als Wikipedia wist ik wel, maar Joan Lippincott van de Coalition for Networked Information herinnerde ons gelukkig aan een recent artikel in DLib over het effect van linking van digitale collecties in Wikipedia uitgevoerd door de Unviersity of Washington Library. Het gebruik steeg gigantisch. Een aanrader voor onze schitterende digitale collecties.

Stimulerend waren de verhalen van Anne Bell (university of Warwick) over learning enviroments. Zij gaf voorbeelden van Glasgow, Sheffield en Warwick waar fysieke aanpassingen van bibliotheken samengingen met innovatie van de dienstverlening. Daar heeft men zich gerealiseerd dat de bibliotheek zou moeten verschuiven van 'centre of the campus' naar 'centre of student learning'. De fysieke leeromgevingen (learning spaces) die zijn gecreëerd bieden het gehele spectrum van koffieruimte tot afgesloten plekken voor langdurige studie in stilte, maar het grootste deel is voor gemengd sociaal en studiegebruik waar studenten op dezelfde plaats kunnen werken, studeren, overleggen en kletsen in ruimtes die heel weining star zijn. Het adagium is "make it their space". Dat dit in het VK (en de VS) dan vaak 24/7 kan verbaast mij altijd, daar wil ik wel eens wat meer over horen. Het innovatieve van de dienstverlening was het inzetten van herkenbare studenten als assistenten die medestudenten ondersteunen met vragen over Office en het vinden en verwerken van bronnen. Na aanvankelijke argwaan bij informatiespecialisten bleek het goed te werken, omdat studenten minder schroom hebben een medestudent aan te schieten. De vernieuwing zat ook in de samenwerking met IT-support en computerleerzalen. De ambulante assistenten dragen ook bij aan de sociale controle en het intensiveren van contact tussen student en bibliotheek. Even vrij doordenekend zou je op de desktop van UB-computers een mogelijkheid kunnen maken op die ambulante assistenten op te piepen met behulp van sms of iets dergelijks. Iets dat ook goed werkte en heel flexibel inzetbaar blijkt zijn digitale informatieborden in de belangrijkste ruimtes. Hierop kunnen actuele berichten, ondersteuning van bewegwijzering, algemeen (universiteits)nieuws en gerichte promotie van bronnen worden afgewisseld.

Uiteraard was er nog veel meer met boeiende ideeën over gaming, screensavers, meer visuele websites, het niet denken in collecties maar in vakgebieden, het bijbrengen van noties over auteursrecht door studenten zelf mash-ups te laten maken, dure maar drempelverlagende chatbots en wat al niet meer ....

Jeroen

Over Institutionele Repositories en DSpace

2007-08-28T14:01:00.000Z

In het nieuwste nummer van Ariadne stonden nogal wat artikelen over Institutional Repositories (wel even wennen trouwens dat IR daar ineens geen information retrieval meer betekent).
Eén van die artikelen, van Dana McKay, ging nader in op usability issues. Dat DSpace niet zo'n handig programma voor auteurs en andere invoerders is - niet echt nieuw voor ons - werd ook hier nog weer eens bevestigd, met verwijzing naar andere onderzoekjes (1, 2). Het concurrerende product ePrints kwam er overigens nauwelijks beter af.

Daarnaast werd ook (voor het eerst?) naar de potentiële gebruikers van repositories gekeken. Dat de kwaliteit van de eigen zoeksystemen van repository-software daarbij ook niet hoog scoorde, mag waarschijnlijk evenmin een verrassing heten. Interessanter was dat men zich ook eens afvroeg of wetenschappelijke informatiezoekers eigenlijk wel op aparte repositories zitten te wachten. Niet dat ze tegen de Open Access gedachte zouden zijn. In tegendeel zelfs. Maar hoe weten ze dat die IR's er zijn? Hoe weten ze waar ze zijn? Hoe weten ze dat er voor hen interessant materiaal in zou kunnen zitten? Waarom zouden ze, naast allerlei voor hen essentiële bestanden, ook nog eens apart gaan zoeken in het IR van hun eigen instelling of dat van een andere instelling?

Nadrukkelijk werd daarom gesteld dat je vooral moet zorgen dat het materiaal uit jouw repository ook komt te zitten in de systemen waarin gebruikers toch al zoeken. Of de overkoepelende systemen van DAREnet, OAIster of Scientific Commons daar ook al toe horen, waag ik vooralsnog te betwijfelen. Maar wel natuurlijk Google Scholar. Al bevestigde ander onderzoek wat Jeroen Bosman ook al gemerkt had bij zijn gebruikersonderzoek voor Scirus, namelijk dat Scholar bij wetenschappers helemaal niet zo extra geliefd is als wij wel eens geneigd zijn te denken. Vooral dus wel ook in de gewone Google.

En dit naar de Utrechtse situatie vertalend: het moet dus zeker ook in Omega zitten. We deden het dus al goed zonder het artikel van McKay gelezen te hebben.

PS:
Overigens heb ik bij die gewone Google wel een beetje mijn bedenkingen bij het nut daarvan. Komt dat materiaal uit het eigen repository daar werkelijk bovendrijven tussen die 40 miljard andere documenten en webpagina's waarin Google zoekt?

Partner in Vancouver

2007-07-13T06:56:00.000Z

Op de PKP conferentie in vancouver hebben Astrid en Martin een verhaal gehouden over onze ervaringen en plannen met OJS en Partner. De lokale studenten bloggen daarover. Wat zij begrepen hebben van ons verhaal vind je hier

Best goed gedaan trouwens...

Ømega?

2007-07-13T06:51:00.000Z

Omega gebruikers kom je op de meest onverwachte plekken tegen. Op de PKP conferentie in Vancouver liepen we (=Astrid en Martin) tegen een Deen op die een keer in Utrecht op bezoek is geweest en die nog steeds Omega gebruikt voor het zoeken van wetenschappelijke informatie. En daar zeer lovend over is...

Oh ja, de bijdrage van Mikael, zoals onze Deen heet is natuurlijk ook geblogd

Verslagje SL bijeenkomst

2007-07-03T07:17:00.000Z

Van de bijeenkomst over Second Life, waarover ik twee weken geleden schreef, is intussen ook een verslagje op de NVB-site verschenen.

PS: Er is ook een NING-community van "Second Life Librarians".

Namro Orman kwam naar RL

2007-06-19T20:24:00.000Z

Gisteren was ik ook 's ochtends al aan het "innoveren" geweest. [Noot: door de Amerikaanse klok van Blogger, lijkt het of ik dit bericht ook nog dinsdag heb geschreven; maar voor mij was het op dat moment al lang woensdag, eind van de ochtend].
Op een NVB "meet-the-expert" bijeenkomst was Namro Orman uitgenodigd van SL (Second Life) naar RL (Real Life) over te komen. Daar heet hij gewoon Guus van den Brekel, medisch bibliothecaris uit Groningen (wat heb ik toch ineens met Groningen?).
Interessant ook eens zijn mening te horen, nadat zijn Groningse collega Henk Ellermann kort geleden in zijn weblog de beperkingen had opgesomd van de Second Life functionaliteit - juist voor het soort tekstrijke toepassingen die voor bibliotheken nuttig en wenselijk zijn (zie ook zijn recentere bewerking daarvan in het komende september-nummer van InformatieProfessional).

Ondanks aanstekelijk enthousiasme, schetste Guus gelukkig een realistisch beeld, met oog voor de beperkingen die er nog zijn, zoals:

De punten die Henk Ellermann al had genoemd (waar intussen wel al aan gewerkt wordt).
Een kleiner aantal bezoekers/gebruikers als wel eens gesuggereerd wordt (al schijnt het ook niet zo slecht te gaan als de kop op de voorpagina van "De Pers" afgelopen vrijdag suggereerde).

Opmerkelijk misverstand is ook dat SL door velen wordt gezien als een belangrijke plek om je te manifesteren, omdat jongeren die met gaming zijn opgegroeid, dergelijke virtuele werelden zouden gebruiken. De praktijk is echter dat bezoekers/gebruikers van Second Life op dit moment vooral volwassenen (30ers, 40ers en zelfs nog ouder) zijn.

Ondanks deze bedenkingen blijkt er wel al een actief InfoIsland, een Cybrary City en omliggende stukken land te zijn waar de meeste bibliotheek- en archieftoepassingen zich concentreren, met ook hier en daar Reference Desk diensten. Opmerkelijk is dat het eiland van de OB Amsterdam zich niet in de nabijheid van die concentratie van zusterorganisaties bevindt.
Op HealthInfoIsland dat wel in die Info-buurt ligt, heeft Guus intussen zelf een Medisch informatiecentrum opgericht.

Een voor ons interessant aspect om nader te onderzoeken, zijn experimenten om Second Life ook in Blackboard en andere elektronische leeromgevingen te integreren. Misschien een goed idee om Guus eens uit te nodigen om ons bij te praten over dit soort ontwikkelingen. Getuige bovenstaand plaatje, ben ik hem in elk geval vanochtend ook al weer in SL tegengekomen. Wel was het even wachten tot er ook andere bezoekers langs kwamen.

Was getekend: Ericg Barbosa (in RL: Eric Sieverts)
(In SL kun je je achternaam niet geheel vrij kiezen, maar kun je er alleen eentje kiezen uit een vast rijtje; na de B had ik geen zin om verder te bladeren, dus zoek niets achter die naam - ik heb ook nog geen baard aangeschaft zoals je ziet)

Ontwikkelend innoveren?

2007-06-19T15:07:00.000Z

Vanmiddag kwam voor het eerst sinds lang de UKB-werkgroep "Innovatie Digitale Bibliotheek" weer eens bij elkaar. Voor het al in april uitgekomen UKB-beleidsplan 2007-2010 had deze werkgroep input geleverd voor het thema "innovatie". Dat door de UKB-bibliothecarissen vastgestelde beleidsplan gaf ons nog redelijk wat stof tot nieuwe discussie.
Enerzijds bleken de vrij gedetailleerde overwegingen van de diverse subgroepjes in het uiteindelijke beleidsplan tot een wel zeer hoog abstractieniveau geaggregeerd te zijn, zodat velen het door ons afgeleverde huiswerk er niet meer zo erg in herkenden. Maar ja, zo'n beleidsplan is natuurlijk ook voor andere lezers bedoeld dan de innoveerders zelf.
Anderzijds was ook nog niet meteen duidelijk op welke manier die overwegingen verder geconcretiseerd zouden gaan worden in de summier geformuleerde beleidsvoornemens (bij elk waarvan wel al de naam van een verantwoordelijk bibliothecaris vermeld was).

In zo'n praktisch gericht clubje als onze werkgroep wint realiteitszin het dan gelukkig altijd weer snel. In plaats van ingewikkelde verdere overlegstructuren met vertegenwoordiging van alle bibliotheken, leek het te verkiezen ad hoc bi-, tri- of nog meer -laterale groepjes te vormen rond thema's waar specifieke bibliotheken toch al werkelijk mee verder wilden, met voor ieder vrijheid daar later alsnog bij aan te sluiten. Bij de vraag in hoeverre we ons bij de innovatie "volgend" zouden moeten opstellen, uitsluitend aansluitend bij producten van grote leveranciers als Microsoft of ExLibris (niks meer zelf ontwikkelen, gewoon Primo kopen), hield Henk Ellermann gelukkig een vlammende verdediging voor ons eigen vermogen om innovatief ontwikkelend bezig te zijn. Met Omega en zijn eigen Livetrix als aansprekende bewijzen daarvoor.
Op het thema van "eigen zoekmachine" EN of OF "metasearch" gaan nu in elk geval Groningen (Livetrix), Utrecht (Omega), Tilburg, Amsterdam (wel Primo?) en misschien ook Wageningen binnenkort om tafel zitten. Ik kijk daar al naar uit, want dat kan interessante input leveren voor onze eigen verdere ideevorming rond geplande uitbreiding van Omega met "deuren" naar meer (vooral bibliografische) bronnen. Henk Ellermann en ik zijn het er in elk geval over eens dat we mooie complementaire functionaliteit in huis hebben.
Ik houd jullie op de hoogte.

Zoeken à la Lyonnaise

2007-05-21T11:41:00.000Z

Op Nedbib verscheen gisteren een berichtje dat de Bibliothèque Municipale de Lyon, als tweede grootste bibliotheek van Frankrijk, met Google Books ging meedoen. Dat bracht me in herinnering dat die bibliotheek destijds ook al door Autonomy was genoemd als voorbeeld van een eerdere klassieke bibliotheektoepassing van hun zoeksoftware.
Op het eerste gezicht inderdaad klassieker dan waar wij Autonomy voor gingen gebruiken. Opnieuw nog eens goed naar de site van Lyon kijken, leverde in elk geval nog wel een paar constateringen op.

Ze hebben in Lyon zowel een gewoon klassiek bibliotheeksysteem "Catalogue, recherche traditionnelle", als een op Autonomy gebaseerd zoeksysteem "Catalog+, recherche élargie" [let op het spellingsverschil !].
Wat je met de "recherche élargie" doorzoekt blijkt toch wel iets meer/anders te zijn dan de "klassieke" catalogus. Behalve de catalogusrecords, blijken daarin ook de inhoudelijke antwoorden te zitten die informatiespecialisten voor gebruikers op allerlei onderwerpsvragen bij elkaar gezocht hebben ("le guichet du savoir", een beetje zoals de Nederlandse OB's voor Al@din doen). En bovendien nog de inhoud van een kennelijk recente dienstverlening "Points d'Actu" (Le point sur l'actualité) met nieuws en achtergrondinformatie om mensen te helpen de actualiteit beter te begrijpen. Dat die twee categorieën veel meer inhoudelijke tekst bevatten dan de - ook in Lyon nog tamelijk kale - catalogusrecords, wordt al gauw duidelijk als je ziet dat zoekvragen bovenproportioneel veel resultaten uit die twee categorieën opleveren.
Interessant ook om hier het standaard Autonomy-interface (Retina) terug te zien. Na onze Proof of Concept met Autonomy - al weer twee jaar geleden - was die een beetje uit mijn geheugen weggezakt. Niettemin goed om ook voor ons eigen interface nog weer eens te kijken hoe in dat standaard interface
- onder "suggested terms" de suggesties voor aanvullende zoektermen worden gepresenteerd;
- in het "Advanced" interface ook meteen een Federated Search in een ander zoeksysteem (hier webzoekmachines) kan worden uitgevoerd (alleen jammer dat het Autonomy zoekresultaat dan meteen achter het scherm met Google- of Yahoo-resultaten verdwijnt);
- ook een "Boolean" interface wordt geboden, dat behalve de verwarrende Google-advanced opties (all of these words / this exact phrase / any of these words / none of these words) ook nog een groot venster biedt om een echte (native) Booleaanse zoekvraag in te tikken; dat laatste blijft toch ook voor Omega het overwegen waard;
- bij elke opgevraagde detail-presentatie ook meteen een aantal "gelijksoortige" documenten getoond wordt (al ben ik niet altijd onder de indruk van de inhoudelijke verwantschap, hoewel dat zo te zien vooral mis gaat - begrijpelijkerwijs - bij de kale catalogusrecords).

Enkele (voorbarige?) conclusies:

Voordat we een echte zoekmachine op onze catalogus loslaten moet er eerst meer tekst inzitten (maar dat had ik al eerder beweerd ;-)
Met het mengen van tekstrijke en tekstarme records moet je oppassen (ook geen echte eye-opener).
We moeten maar snel proberen om Autonomy's "suggested terms" en "document suggestions" ook in Omega te implementeren.
Moet Utrecht ook maar niet met Google Books gaan meedoen? We verkeren dan in goed gezelschap en we hebben meteen een heleboel meer full-text te doorzoeken tekst.

Wiki’s for professionals

2007-05-15T07:53:00.001Z

Op de NVB-studiedag van 5 april 2007 werd door Barend Mons een lezing gehouden onder de noemer ‘Wiki’s, the good, the bad and the ugly’ (http://www.nvbonline.nl/4218/nvb-wb_studiedag_onderwerpsontsluiting_ii,_vinden_en_verbinden.html). De minder prikkelende en meer accurate titel van de presentatie was ‘Second Order Semantic Enrichment and the role of Wiki’s for professionals’. Mons houdt zich bezig met de vraag hoe professionals de groeiende stroom publicaties de baas kunnen blijven. Hij is medeoprichter van Knewco (http://www.knewco.com/) dat de ideeën van Mons en de zijnen probeert te vermarkten.

Tijdens een discussie bij I&O hebben we geprobeerd helder te krijgen hoe de aanpak van Mons en Knewco werkt en welke doelgroepen baat hebben bij hun producten.

Het uitgangspunt is de constatering dat een professional geconfronteerd wordt met zoveel nieuwe publicaties dat het onmogelijk is om die allemaal te lezen. Zelfs het maken van een goede selectie is voor velen al niet meer te doen. Gelukkig(?) bevatten al die publicaties hooguit 10% nieuwe informatie, de rest is herhaling. Het doel is om die 10% eruit te filteren door relaties met al bestaande informatie te achterhalen (=al bestaande kennis) en de nieuwe informatie te laten annoteren door een community van specialisten (de million minds approach). Wat resulteert zijn de feiten die werkelijk nieuw zijn. Dit proces werkt het best bij goed afgebakende vakgebieden met veel publicaties.

De achterliggende techniek maakt gebruik van text-mining om de informatie in de documenten te ‘fingerprinten’. Uit de fingerprints worden (mogelijke) relaties gedestilleerd, resulterend in een ‘cloud’ met publicaties die aan een begrip gerelateerd zijn. Tot zover is het proces geautomatiseerd.
De clouds worden geanalyseerd door mensen uit de community (de specialisten) die hun conclusies neerslaan in een Wiki, waar de community weer op kan reageren. De informatie en de relaties in de Wiki krijgen op die manier gewicht.

De combinatie van feiten die uit de oorspronkelijke data gedestilleerd zijn , de annotaties door specialisten en de vastgestelde relaties met andere begrippen wordt een Knowlet genoemd. De Knowlet wordt steeds verfijnd door informatie uit nieuwe publicaties en nieuwe annotaties en relaties.

Maar is het ook iets waar een universiteitsbibliotheek een (initiatiefnemende) rol in moet spelen? Waarschijnlijk niet, was de conclusie uit de discussie. De wiki’s voor professionals werken vooral goed bij een zo groot mogelijke deelname van specialisten op een zo klein mogelijk vakgebied. Wereldschaal dus, en niet de schaal van een individuele universiteit. Ook voor het mede beoordelen van nieuwe informatie is meer kennis nodig dan de vakreferenten van de bibliotheek kunnen bieden, daar zijn onderzoekers voor nodig.
De bibliotheek kan wel een rol spelen bij het onder de aandacht brengen en toegankelijk maken van de informatie die in dit en andere nieuwe gereedschappen voor kenniscreatie en kennisdeling zit.

Voorbeelden van andere gereedschappen: Webcite (http://www.webcitation.org/), Collexis (http://www.collexis.com/)

Naam

2007-04-26T19:59:00.000Z

Toen ik deze blog voor intern gebruik aanmaakte, had ik me niet zo om de naam bekommerd (en daar ook geen onderzoek naar gedaan). Als de techniek het maar ging doen! Naar aanleiding van de reactie van Edwin was ik net toch maar eens in Technorati gaan kijken. Bleken er nog tenminste zes andere blogs met deze naam te bestaan. De opmerking in mijn allereerste post op 16 januari, dat ik de naam niet erg origineel vond klinken, blijkt achteraf dus bewaarheid te worden. Weet iemand iets beters (nu de buitenwereld ook meeleest)?

De probabilistische catalogus

2007-04-25T19:32:00.000Z

Door mijn eerdere opmerkingen over catalogi, naar aanleiding van de NVB-WB dag, was ik een artikel uit D-Lib magazine van begin dit jaar nog een keer wat beter gaan lezen:
The Online Library Catalog: Paradise Lost and Paradise Regained? van Karen Markey.
Met de meeste meningen en overwegingen daarin kon ik het zonder meer eens zijn. Opmerkelijk was dat de vier na te streven oplossingen voor het re-animeren van de catalogus die hierin werden opgesomd al in begin jaren '90 waren geformuleerd.

Make subject searching in online catalogs easier using post-Boolean probabilistic searching with automatic spelling correction, term weighting, intelligent stemming, relevance feedback, and output ranking. [daar kom ik zo op terug]
Streamline users' book selection decisions at the catalog by adding tables of contents and back-of-the-book indexes to cataloging (i.e., metadata) records [nog altijd op ons verlanglijstje]
Reduce the many failed subject searches by expanding the online catalog with full texts—journal and newspaper articles, encyclopedias, dissertations, government documents, etc. [in Omega wel gerealiseerd; nu de catalogus nog]
Increase finding strategies in online catalogs through the library classification [dat is natuurlijk typisch Amerikaans, waar classificaties een veel belangrijker rol zijn blijven spelen]

De elf literatuurreferenties die aan deze vier hoofdpunten uit Markey's betoog hingen, bleken inderdaad allemaal uit de periode van 1978-1991 te dateren!! Had er in die 16 (of zelfs 29) jaar dan niet wat meer kunnen gebeuren?

Interessant was verder dat onder punt 1 een lans wordt gebroken voor het vervangen van het puur Booleaanse zoeken in onze bibliotheeksystemen, door probabilistische zoektechnieken. Die benaming "post-Boolean" klinkt natuurlijk wel wat demagogisch, als het ware implicerend dat Booleaans dus maar akelig ouderwets is. Maar het is wel een duidelijke ondersteuning dat wij in Utrecht 8 jaar geleden een goede keuze hebben gemaakt, voor de na te streven wijze van zoeken in Omega en zijn voorganger. De meeste van de door Mackey genoemde technieken vormden daarvoor namelijk het belangrijkste uitgangspunt – ook al wordt die zoektechniek door sommige bibliotheekmedewerkers nog altijd met enige achterdocht bekeken.

Ze lezen mee

2007-04-23T12:42:00.000Z

Een paar dagen geleden stelde ik het lijstje met wellicht interessante andere innovatie/wetenschappelijke-bibliotheek-blogs samen, dat nu linksonder op deze pagina staat. Toen ik dat deed realiseerde ik me even niet dat daarmee automatische mailtjes aan de meeste van de eigenaren van die blogs gegenereerd werden. Zoals Wow!ter Gerritsma meteen blogde, was daarmee onze blog "uit de kast gekomen".
Buiten de UBU komt hij nu dus ook hier en daar in lijstjes voor. We mogen voortaan wel op onze woorden passen! (Of juist niet?)

Hoe gaat het met de catalogus?

2007-04-19T09:23:00.000Z

Op 5 april had de NVB-afdeling Wetenschappelijke bibliotheken een studiedag georganiseerd onder de titel: "Onderwerpsontsluiting II; vinden en verbinden". Die titel gaf al aan dat er (een jaar geleden) ook al eens een "Onderwerpsontsluiting I" was geweest. Alleen ging het deze keer eigenlijk helemaal niet zo veel meer over onderwerpsontsluiting, maar des te meer - direct of indirect - over de toekomst van de catalogus. Bij het programma van de dag zijn intussen ook de powerpointpresentaties van de sprekers te vinden. Over twee bijdragen toch ook hier iets meer:

"Zoekmachines kunnen het wel alleen" was de uitdagende titel die Theo Huibers had gegeven aan zijn bijdrage. Enigszins demagogisch suggereerde hij de toehoorders dat handmatig ontsluiten van informatie in toenemende mate overbodig wordt, dankzij moderne technieken van information retrieval - iets waar de directeur van Autonomy het zeker mee eens is. Een slecht verstaander zou hieruit kunnen concluderen dat we helemaal kunnen ophouden met het genereren van metadata voor onze catalogi. En dus eigenlijk onze catalogi kunnen opdoeken. Voor dat laatste zijn misschien wel argumenten aan te voeren, maar dan niet vanwege deze uitdagende uitspraak. Er is namelijk helemaal niet zo'n grote tegenstelling als die uitspraak lijkt te suggereren. Voor redelijk gestructureerde catalogi blijven metadata en bepaalde vormen van autorisatie wel degelijk nodig. Maar computerprogramma’s kunnen dergelijke metadata steeds beter zelf genereren, gebruik makend van veel van dezelfde mooie technieken die er achter de schermen voor zorgen dat de zoekmachines van Huibers "het wel alleen kunnen". Die mooie technieken hebben alleen wel veel meer digitale gegevens nodig dan nu in onze catalogi zitten. Dat komt dan goed uit, want grotere hoeveelheden digitaal beschikbare tekst – inhoudsopgaven, samenvattingen en flapteksten, zo mogelijk zelfs de hele inhoud – hebben we toch al nodig om onze catalogi te laten overleven. Want daarmee worden ook de extra diensten mogelijk, of we die nu Library-2.0 of Web-2.0 noemen, waarmee we nieuwe generaties gebruikers nog enigszins voor onze catalogi hopen te interesseren. Anders kunnen we die inderdaad wel opdoeken. En dat kwam uit de bijdrage van Jeroen, later op de dag, ook goed naar voren.
De tweede bijdrage die ik nog expliciet wil noemen, is het verhaal van Barend Mons, waarin een Wiki wordt ingezet voor terminologie- en kennisbeheer op een gespecialiseerd vakgebied. Daarbij kwamen zowel aspecten van geautomatiseerde kennisextractie als van inhoudelijke validatie van die kennis aan de orde.
Een read-only versie (PPS) van de powerpoint van Mons is in het eerder genoemde programma te vinden.
Een vrijwel identieke versie (gewone PPT) is elders ook beschikbaar.
Een hele lezing (in het Engels) over het zelfde onderwerp is ook te bekijken.
(Dit is weliswaar iets minder rechtstreeks van toepassing op de catalogus, maar wel heel interessant en eigenlijk ook nauwer met onderwerpsontsluiting verbonden dan mijn inleiding suggereerde).

Kennelijk was het een inspirerende dag, want ook op andere blogs is een heleboel over deze bijeenkomst te vinden.

In de eerste plaats op Jeroen's net opgestarte eigen (Engelstalige) blog "Infopinio" (met voor de buitenlandse lezers vooral een samenvatting van de door hem zelf gepresenteerde gegevens).
Verder concludeerde Inge Angevaare van de KB in haar blog: "Bibliotheek moet een paar tandjes bij zetten"
Ook Thecla Ettema uit Delft blijkt over dit soort bijeenkomsten uitgebreid te bloggen.
En tot slot(?) had ik me hierdoor zelf laten inspireren voor de column in het komende mei-nummer van Informatie Professional ("De catalogus kan het wel alleen" vanaf 23 april al in de voorverkoop op mijn website).

Bibliotheek 2.0

2007-04-16T11:28:00.000Z

Op NING, waar iedereen zijn eigen "social network" kan beginnen, is gisteren ook een (Neder)landelijke community onder de naam "Bibliotheek 2.0" opgericht. Voorlopig - nou ja ook pas één dag - lijkt daar nog vooral het Nederlandse bibliobloggers-wereldje actief (Wow!ter, Dannielle, Edwin, Jan, ...). Bovendien lijkt die activiteit zich vooralsnog te beperken tot het reclame maken voor de eigen blogs. Maar misschien dat het toch nog wel interessant gaat worden.

PS: Het moet zo het Nederlandse neefje worden van de internationale Library-2.0 community.

Stemming

2007-04-16T08:30:00.000Z

Hoe zou Autonomy deze zoektermen gestemd hebben? [klik op plaatje voor full-screen]

(Met dank aan Gerard van der Linde).

Omega BV

2007-03-19T12:35:00.000Z

Vorige week hadden we een delegatie uit Tilburg op bezoek, die "alles" over Omega wilde weten. Zowel van de gebruikerskant als van de door ons ontwikkelde back-office functionaliteit was men zeer onder de indruk. In de woorden van onderbibliothecaris Thomas Place: "Duidelijk is dat Omega een product is waar jullie terecht trots op zijn." Het resultaat was dat men men in Tilburg in elk geval zeer geïnteresseerd geraakt is in toekomstige samenwerking op dit terrein.

Wellicht dat dit er nog eens toe leidt dat we met Omega de markt opgaan. Of zoiets zal inhouden dat we

know-how aan anderen ter beschikking gaan stellen,
verdere functionaliteit in samenwerking met anderen gaan realiseren,
Omega als dienst aan derden gaan aanbieden,
samen met anderen metadata gaan verwerven/verwerken,
of nog iets anders,

dat moet de toekomst leren.

Eric

SAKAI

2007-03-19T11:58:00.000Z

Via de innovatieclub van UKB werd ik geattendeerd op SAKAI. Op gevaar af dat anderen (Edu?) hier al uitgebreider naar hebben gekeken en er veel meer over weten, toch een paar opmerkingen.

SAKAI is een open source "Online Collaboration and Learning Environment". Volgens de website wordt het onder meer toegepast ter ondersteuning van onderwijsactiviteiten (uiteraard) en gebruik van portfolio’s, voor ad-hoc samenwerking in groepen en voor onderzoekprojecten. Rondom SAKAI is ook een community ontstaan van organisaties die ermee werken. Op dit moment is dat nog vooral in de US en UK, maar in Nederland begint ook wel al interesse te komen:

In Nederland is binnen SURF een Special Interest Group die zich ermee bezig houdt.
Er is een Engelstalige (!) Nederlandse weblog: "Weblog by and for Dutch professionals in Higher Education, interested in Sakai. This blog was started by the University of Amsterdam and the University of Twente to inform the Dutch colle[a]gues interested in Sakai."
Het eerstkomende internationale SAKAI-congres is in Amsterdam (12-14 juni a.s.) .
Thomas Place (Tilburg) heeft zich er afgelopen najaar al zeer positief over uitgelaten.
Vanuit de UKB werkgroep Innovatie is er belangstelling om een soort pilot in te richten.

Ook al is in Utrecht van hogerhand Sharepoint al aangewezen als verplicht te gebruiken tool, ook voor dit soort toepassingen, toch lijkt het in het kader van PARTNER interessant om SAKAI in de gaten te houden, al is het maar om ideeën op te doen uit die kennelijk enthousiaste SAKAI-gemeenschap.

Eric

RSS to Omega?

2007-03-13T11:35:00.000Z

Met de opname van een flink aantal uit DOAJ (Lund) ge-harveste Open Access tijdschriften in Omega, zijn ook weer meer Library & Information Science artikelen in Omega doorzoekbaar geworden. Dat zijn overigens niet alleen Engelstalige artikelen, zoals wordt geïllustreerd door dit artikel dat via Omega (op de Engelse titel en samenvatting) te vinden is.

Toch ontbreken ook wat tijdschriften op ons eigen vakgebied die wel "Open Access" zijn, maar waarvan DOAJ geen metadata kan leveren (en die dus ook in de eigen zoekmachine van Lund ontbreken). Van twee belangrijke, D-Lib Magazine en Ariadne, blijken nieuwe afleveringen echter ook als RSS-feed geleverd te worden. Zou dat ook een mogelijke manier zijn om nieuw materiaal uit die (en andere) tijdschriften in Omega te krijgen? Een snelle analyse van de inhoud van de betreffende XML-files stemde niet meteen optimistisch:

de <description>'s die als samenvattingen dienst zouden kunnen doen, waren wel erg summier,
er was geen apart veld voor de auteursnamen, die alleen hetzij aan het eind, hetzij aan het begin in de <description> verwerkt waren,
er ontbraken duidelijke gegevens over de aflevering van het tijdschrift.

Maar wellicht heeft iemand daar nog slimme ideeën voor?

Overigens bleken andere interessante LIS-tijdschriften uit de DOAJ-lijst, waarvan daar de metadata ontbraken, helemaal geen RSS-feeds te leveren.

Eric

Livetrix (live wie?)

2007-02-25T08:21:00.000Z

In Groningen doen ze ook wel leuke dingen. Daar zijn intussen al metadata van meer dan 4 miljoen artikelen lokaal geïndexeerd. Alleen gebruiken ze die zoekmachine niet om mee te zoeken .....

Groningen is één van de vele UKB-bibliotheken die Metalib aan zijn gebruikers aanbiedt, daar onder de wat merkwaardige naam "RUG-combine". Een nadeel van Metalib dat men daar zwaar vond wegen, is dat de gebruiker nog altijd zelf een keuze moet maken in welke (groep van) bestanden Metalib de zoekvraag moet gaan laten uitvoeren. Om de gebruiker daar in de toekomst (ongemerkt) bij van dienst te kunnen zijn, heeft men een interessant proefsysteem gebouwd onder de naam Livetrix. Hoewel ik nog niet alle details heb nagevraagd, is het volgende wat uit gesprekken met Groningse collega's is blijven hangen.

Elke zoekvraag die door een gebruiker op Metalib wordt gedaan, wordt door Livetrix "stiekem" ook nog op andere bestanden uitgevoerd dan die welke de gebruiker zelf had gekozen. De zoekresultaten daarvan worden ook bewaard. Daartoe worden echt de metadata van de gevonden artikelen lokaal opgeslagen. Op die manier - er wordt heel wat afgezocht door Groningers - zijn al ruim 4 miljoen artikelen verzameld. Die worden ook door een zoekmachine geïndexeerd. Nu op deze manier langzamerhand genoeg informatie verzameld is, kan dit bestand worden gebruikt om bij elke nieuwe vraag automatisch te bepalen welke databases daarvoor het meest in aanmerking komen. (Bij elk opgeslagen artikel moet dus ook bewaard zijn uit welke database het afkomstig was). Zo hoeft de gebruiker dus niet meer zelf in Metalib te kiezen welke bestanden hij doorzocht wil hebben, maar maakt Livetrix die keuze.
Alleen begreep ik dat het - ondanks die basis van 4 miljoen artikelen - op dit moment nog niet standaard (onder RUG-combine) aan de gebruikers wordt aangeboden.
Je zou verder verwachten dat ze dan ook meteen de zoekresultaten uit die lokaal opgeslagen gegevens al als antwoord aanbieden - die zijn toch al opgezocht. Maar dat blijkt niet de bedoeling. De gebruiker krijgt alleen resultaten uit de externe databases zelf. Principe of licentiekwestie?

Niettemin een heel interessante aanpak. Zouden wij die zelfde techniek ook kunnen toepassen om artikelen van uitgevers, die nu nog niet in onze zoekmachine zitten, daar ook geleidelijk in te krijgen? Je weet dan bovendien zeker dat het om onderwerpen gaat waar in Utrecht belangstelling voor is, want er is dan al eens door iemand naar gezocht.

Maar waarom Livetrix ??... Wie is Trix?

Blijf bij met RSS (of Atom)

2007-02-25T07:15:00.000Z

Hoe te voorkomen dat we, elke keer als iemand weer een nieuw berichtje op deze weblog zet, daar een mailtje over moeten rondsturen, zoals Edu afgelopen week deed?
Eén manier is natuurlijk dat we met zijn allen zorgen dat er elke dag wel iets gemeld wordt, zodat het net zo vanzelfsprekend wordt om even op de I&O-blog te kijken, als om je mail te checken. Maar ja, om elkaar nou met geleuter van het werk te houden ....

Gelukkig kent de software waarop deze blog draait tegenwoordig ook een automatische RSS-feed. Al gebruikt die dan niet één van de de officiële RSS-standaarden, maar het alternatief Atom-feed. Helemaal onderaan de pagina vind je daartoe een link "Subscribe to: Posts (Atom)". Als je daar (vanuit je browser) op klikt, krijg je gewoon weer de blog te zien, maar dan in een wat erg kale opmaak. Het is dan ook de bedoeling dat je het URL in een RSS-reader invoert ....
Of begin ik nu dingen te vertellen die iedereen toch al lang weet? ....
OK, als je niet precies weet hoe het werkt, lees dan even mijn verhaal over RSS uit IP.

Voor alle zekerheid hier dan nog wel een paar opmerkingen over RSS-readers, waarmee je feeds van weblogs en ook van allerlei nieuwsdiensten, en zelfs berichten over nieuwe aanbiedingen van schemerlampen op Marktplaats.nl automatisch binnen kunt halen. Voor de meeste van die RSS-readers maakt het gelukkig niet meer uit of een feed nou echte RSS is, of Atom zoals van deze blog.

Zelf heb ik op de PC's op mijn diverse werkplekken Feedreader geïnstalleerd. Eigenlijk is dat erg onlogisch want een op een lokale PC geïnstalleerde reader is natuurlijk alleen maar handig als je altijd maar op één vaste PC werkt. Maar zelf vind ik het handige, dat je daarmee ook oude berichten nog wat makkelijker ter beschikking houdt, dan bij een web-based reader.
Die soort heeft natuurlijk als voordeel dat je plaatsonafhankelijk, overal je feeds ter bechikking hebt. Uit die categorie heb ik zelf goede ervaringen met de twee meest populaire:

Bloglines: een pure feed-reader met basis-mogelijkheden om je feeds te organiseren in mappen en zo.
Netvibes: een soort mengsel van persoonlijke startpagina en feed-reader, met een uitgekiende manier om informatie van gigantische hoeveelheden feeds toch nog net overzichtelijk in een kleine ruimte te presenteren.

Wat minder tevreden (kwestie van smaak hoor) ben ik met:

Google-reader: nogal onoverzichtelijk, en on-goegelig weinig intuitief, maar je kunt je feeds daarmee wel meteen in je personalized Google Home page laten verschijnen.

Nifty Corners Saves the NET

2007-02-23T11:00:00.000Z

Nifty Corners klinkt als een smerig hoekje waar je beter met een grote boog omheen kan lopen. Het tegendeel is echter waar. Het is een fraaie manier om zonder gebruik van images ronde hoeken te maken. Dit met behulp van een light-weight Javascript en CSS.
Normaal gesproken wordt een figuur met ronde hoeken door middel van 4 'ronde hoek' plaatjes opgebouwd. Er gaan dus 4 images 'over de lijn'.

Een ontwikkelaar moet zorgen dat de plaatjes gemaakt worden en dat ze ergens beschikbaar zijn op het web. Aan de client kant kost dat uiteraard tijd om ze binnen te halen afhankelijk van de grootte van de plaatjes. In deze milieubewuste tijden willen we natuurlijk niet bandbreedte vervuilend bezig zijn en dat lossen we op met NIFTY CORNERS. Nu nog zorgen dat de kinderen ophouden met het downloaden van Gigabytes per dag.

Klik hier voor een voorbeeld.

Meer weten , lees de volgende artikelen

Tip: let op bij UNIX systemen dat de include van het javascript case sensitive is.

Wimpy Telt

2007-02-13T08:40:00.000Z

Telt een website zonder multimedia tegenwoordig nog wel mee ? Eigenlijk niet en daarom is het handig om een snelle manier te hebben om media te tonen.
Grofweg zijn er twee manieren
1) Roep een externe player aan op de client (by URL). Dit is wel de minst fraaie methode. De gebruiker wordt geconfronteerd met een fullblown startende player en in het algemeen wordt er niet gestreamed maar halen we een heel bestand over. We worden niet gelukkig maar de kans op succes is groot.
2) Embed een player in een webpagina en start een stream

De vraag is natuurlijk welke player we openen. De drie bekendste zijn 'Windows Media Player' , 'Real Player' en 'Flash Player'. Alle drie de spelers doen embedded keurig hun werk maar in multimedialand is momenteel de Flash player 'common stuff' en maakt daardoor de meeste kans om aangetroffen te worden als plugin of ActiveX control in een webbrowser.
Voor de Flash Player is een fantastische tool beschikbaar genaamd 'Wimpy'.
Zie http://www.wimpyplayer.com/
Wimpy is geen player maar een wrapper rondom de Flash player die het zeer eenvoudig maakt om een een Flash Player te customizen , speellijsten te maken, connecties met MySQL te openen en te volledig 'skinnen'. Dit met meegeleverde skintools.
De manuals spreken van 'a minute to install' en geloof het of niet, dit is echt waarheid.
De tool kost 30 dollar per website dus is te overzien en de trial versie is 'full functional' met als limiet een 10 seconden afspeeltijd. Wimpy komt in twee smaken: PHP+ASP.NET. Er is een mp3 versie en een video player. Uiteraard is het mogelijk om zelf wrappers te bouwen maar dit spaart toch erg veel tijd en werkt erg prettig.
Ik heb beide flavours getest bij externe providers en het werkt direct als beloofd. Voor populaire pakketten als Wordpress en Mambo zijn ook speciale plugins te verkrijgen.
Kanttekening: de media wordt weliswaar gestreamed in de player maar dat wil niet zeggen dat een standaard webserver erg geschikt is voor streaming.

En niet vergeten: wetenschappelijk schijnt bewezen te zijn dat lieve geluidjes beter door het linkeroor worden opgepikt dus zet het rechterkanaal uit voor media met zoetgevooisde geluiden :-)
Happy Streaming

Enige resources:

Streaming http://www.microsoft.com/windows/windowsmedia/howto/articles/webserver.aspx

Embed windows media player http://www.streamalot.com/wm-embed.shtml

Maak media geschikt voor streaming http://www.microsoft.com/windows/windowsmedia/forpros/encoder/default.mspx

Voorbeeld kennisdeling: handleiding zoeken met Autonomy

2007-01-22T13:44:00.000Z

Als voorbeeld van kennisdeling is hier een verkorte versie van de 'handleiding zoeken met Autonomy':

#-----------------------
Handleiding
"hoe maak in een zoekmogelijkheid met Autonomy"

Dit is een handleiding voor het maken van een zoekmogelijkheid met Autonomy. Deze handleiding betreft het zoeken in metadata. Full-text zoeken wordt hier niet behandeld.

Stap 0 : indexering
Maak de index (deze stap staat elders beschreven)
In het onderstaande gaan we uit van een index die Index heet. Die naam wordt hieronder gebruikt in directory- en bestandsnamen als Index.

Stap 1 : aanmaken bestanden
Maak een directory Index met daarin:
Indexsearch.php (basisscript van waaruit de werking van de rest geregeld wordt)
Zoekformulieren: simple.xsl (eenvoudig zoekformulier) en/of advanced.xsl (geavanceerd zoeken)
Zoekresultatenpagina: result.xsl

Het makkelijkst gaat dit door de voorbeelden in Autonomytools te kopiëren.

Je kan eventueel inc_globals.xsl maken (globale variabelen voor XSL); dit is niet perse nodig maar kan handig zijn als je veel XSL bestanden gaat maken. Als je inc_globals.xsl niet gebruikt moet je de benodigde variabelen definiëren in de diverse XSL bestanden.

De directory Index moet leesbaar zijn voor de webserver. In veel gevallen zal het een deel zijn van een (bestaande) website die ook andere functionaliteit biedt dan zoeken. In dat geval hoeft Index niet perse een subdirectory van de webdirectory te zijn; de genoemde bestanden kunnen ook naast de overige webbestanden staan.

Roep vanuit Indexsearch.php seal.php en functions.inc.php aan, in de directory Autonomysearch.
Maak Indexconf.inc.php, ook in de directory Autonomysearch.

Stap 2 : configuratie
Pas Indexconf.inc.php en eventueel inc_globals.xsl aan:
In Indexconf.inc.php: zet de juiste waardes voor de url-variabelen, de indexnaam en de XSL directory (zoals aangegeven in het voorbeeldbestand).
In inc_globals.xsl: zet de juiste waarden voor $basescript en $uri

Stap 3 : aanpassen code
Pas Indexsearch.php aan:
Zorg dat in de default url de juiste waarde voor ‘cfg’ terechtkomt (‘cfg’ geeft aan search.php door welk configuratiebestand geladen moet worden).
Haal de commentaartekens weg bij de onderdelen die je wilt gebruiken.
Verwijder eventueel de delen die je niet wilt gebruiken (of laat ze in commentaar staan)
Maak eventueel andere aanpassingen die nodig zijn bij de betreffende website en index (bv voor extra gegevens of feedback).

Stap 4 : aanpassen lay-out
Pas de XSL aan voor de lay-out van de betreffende website.
Bepaal in result.xsl welke onderdelen van het zoekresultaat getoond moeten worden (titel, auteur, link naar full-text, aparte link naar abstract, gevonden zoektermen, relevantiepercentage van de treffer) en hoe.

NB: in Omega wordt een apart bestand gebruikt voor de pagina-header (aangeroepen vanuit omegasearch.php). Dat kun je voor je eigen site ook doen, maar het hoeft niet. Als je geen headerbestand gebruikt, let er dan op dat de headers gezet worden in de XSL.

Stap 5: uitbreiding functionaliteit
Eenvoudig en uitgebreid zoeken kan worden uitgebreid met feedback ("u heeft gezocht op") en "terug naar zoekvraag".
Een voorbeeld van feedback zit in result.xsl; terug-naar-zoekvraag zit als link in result.xsl en als functie in simple.xsl en advanced.xsl

Andere mogelijke uitbreidingen zijn leestafel en zoekgeschiedenis. Die kunnen worden aangeroepen met functies in Indexsearch.php.
Voor beide worden functies aangeroepen (en tabellen gebruikt) die op de Bach staan (ontwikkelversies op de Mozart), dus zorg dat je site daar bij kan (je site hoeft niet direct bij de database te kunnen, dat wordt afgehandeld in de functies).

Nog verdere uitbreidingen zijn functies waarvoor de gebruiker moet zijn ingelogd (met
Solis-id): boekenplank, favoriete zoekvragen, zoekvraagattendering.

Als er nog andere functionaliteiten gewenst zijn, dan moeten die nieuw gebouwd worden. Als het functionaliteit is die mogelijk ook door andere sites gebruikt zal worden, zet je code dan zoveel mogelijk in de Autonomysearch directory.

#--------------

Eerste testpost

2007-01-16T14:13:00.000Z

Voor de sector I&O had ik deze weblog aangemaakt. Door onhandig gedoe met verschillende userid's (mailadressen) en passwords die ik voor verschillende Google diensten heb (Blogger is sinds kort ook van Google) was ik aanvankelijk echter niet in staat om ook in te loggen om berichten aan te maken. Dat is intussen gelukt (zoals je ziet). Nu kijken of het ook functioneel gaat werken.

En de naam: is die nu "bibliotech" (zoals hier boven staat; ook niet erg origineel) of "ubu-ieno" (zoals het URL luidt; ook al niet erg origineel)?

Eric

Omega in Amsterdam

2007-01-16T14:02:00.000Z

Menno Rasch en ik hebben op 8 december op de UB Amsterdam een goed onthaalde presentatie over Omega gegeven. Dat was in het kader van een discussiebijeenkomst waarin men zich wilde beraden hoe verder te gaan met hun digitale bibliotheek. Behalve de Amsterdammers was er ook een tamelijk zware delegatie van de UB Leiden aanwezig.
Naar aanleiding hiervan een paar opmerkingen.

Behalve Menno en ik, waren als gasten ook drie medewerkers van ExLibris aanwezig. Zij demonstreerden hun nieuwe product Primo met daarna uitgebreide discussie daarover.
Primo is technisch gezien een soort combinatie van onze Autonomy zoekmachine en Metalib. Als zoekmachine gebruiken ze daarin Lucene, een gratis Open Source product. Uitgangspunt daarbij is om alle materiaal waar je zelf de hand op kunt leggen, lokaal te indexeren met je eigen zoekmachine, en alleen voor materiaal waarvoor dat niet lukt via metasearch te doorzoeken en de zoekresultaten daarvan aan je eigen resultaten toe te voegen.
Op mijn vraag of aan dat mergen dan niet nog altijd alle nadelen van metasearch kleefden werd volmondig JA gezegd. Ook in de ogen van ExLibris verdiende het de voorkeur zo veel mogelijk zelf te indexeren en moest je metasearch zien te voorkomen omdat dat duidelijk verre inferieur was.

Toch aardig dat nu te horen, nadat wij 5 jaar geleden een beetje voor "vreemd" werden aangezien met onze Omega-aanpak en nadat iedereen toen met misplaatst enthousiasme achter de metasearch-hype aanholde. (Overigens heeft ExLibris ook belang bij veel zelf indexeren, want de Primo-licentie wordt duurder naarmate je meer spul indexeert ;-)

Hoe dan ook, Marc Daubach (ExLibris) complimenteerde ons heel expliciet met de keuze voor ons "unique selling point" dat alles wat je in Omega vindt ook gegarandeerd full-text op je scherm te krijgen is (en dus geen ander materiaal in Omega doorzoekbaar te maken).